Aktualności

277 lat miasta. Białystok świętuje rocznicę nadania praw miejskich

2026.01.31 08:00

To jedna z najważniejszych dat w historii miasta – 1 lutego Białystok świętuje 277. rocznicę nadania praw miejskich, które ukształtowały jego administrację, gospodarkę i tożsamość.

Otrzymanie praw miejskich na tzw. prawie magdeburskim oznaczało dla Białegostoku powołanie samorządu miejskiego, nadanie herbu, określenie jurysdykcji oraz możliwość organizowania targów i jarmarków.

– Białystok jest dumny ze swych wieloetnicznych i wielokulturowych korzeni. O różnorodność troszczymy się w naszym mieście do dziś. Pamiętamy też o hetmanie Branickim, jego czerwcowe imieniny obchodzimy hucznie jako Dni Miasta Białegostoku – mówi prezydent Tadeusz Truskolaski.

Historycy zwracają uwagę, że Białystok mógł posiadać prawa miejskie już wcześniej, od króla Jana III Sobieskiego, ponieważ wówczas pełnił rolę ośrodka miejskiego. Zachowały się jednak tylko wzmianki w dokumentach. Formalizacja na prawie magdeburskim ustaliła jasne zasady funkcjonowania miasta oraz stworzyła ramy do dalszego rozwoju, które mieszkańcy w pełni wykorzystali.

W XVIII wieku Białystok był miastem prywatnym Jana Klemensa Branickiego. Jego rządy, a następnie wdowy po nim, Izabeli Branickiej, uznaje się za jeden z najpomyślniejszych okresów w historii miasta. W tym czasie powstała szkoła parafialna realizująca program Komisji Edukacji Narodowej oraz wojskowa szkoła oficerska. Rzemieślnicy i kupcy otrzymali przywileje, a miasto stało się ważnym ośrodkiem kulturalnym. Pałac Branickiego, nazywany „Polskim Wersalem” lub „Wersalem Północy”, pełnił wówczas funkcję centrum życia kulturalnego. Działał tam teatr dworski. Miasto odwiedzali m.in. Ignacy Krasicki, Franciszek Karpiński, Julian Ursyn Niemcewicz i Elżbieta Drużbacka.

Początki osadnictwa na terenie dzisiejszego Białegostoku sięgają średniowiecza. Legenda mówi o księciu Giedyminie, przodku króla Władysława Jagiełły, który polował w okolicznych puszczach. Zachwycił się „białym, czystym stokiem” i uznał, że warto tu zbudować dwór myśliwski lub osadę. Pierwsza historyczna wzmianka o wsi Bielszczany Stok pochodzi z 1426 roku i wiąże się z wielkim księciem Witoldem.

Tagi