Zdrowie

Grant dla naukowczyni z Białegostoku. Opracuje innowacyjną postać leku

2026.08.07 12:00

Badaczka z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku otrzymała niemal 50 tys. zł dofinansowania z Narodowego Centrum Nauki. Dzięki grantowi opracuje nową postać leku przeciwgrzybiczego, która może ułatwić leczenie kandydozy jamy ustnej. Projekt zakłada stworzenie cienkich lamelek przyklejanych do błony śluzowej policzka.

Dr Katarzyna Olechno z Zakładu Farmacji Stosowanej Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku zdobyła grant w konkursie MINIATURA 10 Narodowego Centrum Nauki. Na realizację projektu otrzyma 49,5 tys. zł, a badania potrwają od sierpnia 2026 do sierpnia 2027 roku. Naukowczyni chce opracować nowoczesną postać leku przeznaczonego do miejscowego leczenia kandydozy jamy ustnej, czyli zakażenia wywoływanego najczęściej przez grzyby z rodzaju Candida. Problem ten szczególnie często dotyczy osób z obniżoną odpornością.

Lek w formie cienkiej lamelki

Projekt zakłada stworzenie cienkich, biopolimerowych lamelek umieszczanych po wewnętrznej stronie policzka. Taka forma ma sprawić, że substancja lecznicza będzie pozostawała dłużej w miejscu zakażenia niż obecnie stosowane żele, płukanki czy zawiesiny. Do ich opracowania badaczka wykorzysta genipinę, czyli naturalny związek pochodzenia roślinnego, który poprawia wytrzymałość i elastyczność materiału oraz zwiększa jego zdolność do przylegania do błony śluzowej. Następnie nowe formulacje zostaną przebadane pod kątem właściwości farmaceutycznych oraz skuteczności w zwalczaniu grzybów z rodzaju Candida.

- Dzięki właściwościom mukoadhezyjnym lamelki umożliwią przedłużony kontakt leku z miejscem podania. Może to ograniczyć częstotliwość dawkowania i zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych w porównaniu z leczeniem ogólnoustrojowym. Lamelki są również łatwe w aplikacji, co może ułatwić pacjentom przestrzeganie zaleceń i przełożyć się na większe bezpieczeństwo oraz skuteczność terapii – wyjaśnia dr Katarzyna Olechno.

Nowe zastosowanie znanego leku

W badaniach wykorzystany zostanie lulikonazol - substancja przeciwgrzybicza stosowana obecnie głównie w leczeniu grzybic skóry. Naukowczyni sprawdzi, czy może być ona skuteczna również w terapii zakażeń jamy ustnej. Projekt wpisuje się w tzw. drug repositioning, czyli poszukiwanie nowych zastosowań dla już znanych substancji leczniczych lub opracowywanie nowych sposobów ich podawania. Takie podejście pozwala wykorzystać potencjał leków, które są już dobrze poznane, skracając drogę do ewentualnego wdrożenia nowych terapii.

Dr Katarzyna Olechno jest adiunktem naukowo-dydaktycznym w Zakładzie Farmacji Stosowanej UMB. W swojej pracy badawczej zajmuje się nowoczesnymi doustnymi postaciami leków, m.in. minitabletkami i cienkimi filmami polimerowymi. Wcześniej prowadziła badania nad preparatami rozpadającymi się w jamie ustnej, które mogą ułatwiać przyjmowanie leków dzieciom, seniorom i osobom mającym trudności z połykaniem. Doświadczenie związane z opracowywaniem tego typu technologii zdobywała również podczas stażu naukowego na Uniwersytecie w Lublanie w Słowenii. Oprócz działalności naukowej prowadzi także zajęcia ze studentami farmacji z zakresu technologii postaci leku, receptury aptecznej oraz komunikacji z pacjentem.