Aktualności

Jazda na gapę kosztuje miliony. Młodzi wpadają w spiralę długów

2026.05.07 08:00

Ponad 260 tys. Polaków ma problemy finansowe przez jazdę bez biletu. Ich łączne zadłużenie sięga już 366 mln zł, a najszybciej rośnie wśród nieletnich. Eksperci alarmują: lekceważenie opłat za przejazd może poważnie utrudnić start w dorosłe życie.

Pozorna oszczędność

Z danych Krajowego Rejestru Długów wynika, że aż 260,2 tys. Polaków ma zaległości wynikające z nieopłaconych kar za przejazdy bez ważnego biletu. Łączna kwota długu sięga już 366,2 mln zł.

Choć w skali roku wzrost zadłużenia nie jest duży, niepokoi jego struktura. Najszybciej rośnie bowiem wśród najmłodszych. Długi osób poniżej 18. roku życia podwoiły się w ciągu roku – z 544 tys. zł do 1,2 mln zł. To właśnie ta grupa coraz częściej wpada w finansowe tarapaty już na starcie dorosłości.

Jak pokazują dane Instytutu Spraw Obywatelskich, dla jednej trzeciej młodych ludzi transport publiczny to codzienność - głównie ze względu na dojazdy do szkoły. Część z nich decyduje się jednak na jazdę bez biletu, traktując ewentualną karę jako niewielkie ryzyko.

– Choć cena biletu jednorazowego zwykle nie jest wysoka, to wielu pasażerów decyduje się na pozorne oszczędności, wybierając jazdę na gapę. Takie oszczędności mogą okazać się złudne, ponieważ wystarczy jedna kilkusetzłotowa kara, by stały się poważnym problemem – podkreśla Adam Łącki, prezes Zarządu Krajowego Rejestru Długów.

Konsekwencje są poważne

Nieopłacona kara może skutkować wpisem do rejestru dłużników, co znacząco obniża wiarygodność finansową i utrudnia dostęp do kredytów, zakupów na raty czy usług abonamentowych.

Wyraźny wzrost zadłużenia widać także wśród młodych dorosłych. W grupie 18–25 lat zaległości wzrosły z 28,2 mln zł do 37,9 mln zł. Najwyższe kwoty przypadają jednak na osoby w wieku 26–45 lat – w tych przedziałach długi sięgają odpowiednio 96,8 mln zł oraz 103,2 mln zł. Z kolei w starszych grupach wiekowych widać spadki – osoby po 56. roku życia stopniowo redukują swoje zobowiązania.

Z doświadczeń firm windykacyjnych wynika, że wielu gapowiczów nie traktuje kary poważnie i odkłada jej zapłatę.

– To błąd, bo zlekceważona opłata dodatkowa może uruchomić całą lawinę konsekwencji: wezwania do zapłaty, wpis do rejestru i działania windykacyjne. W przypadku osób młodych problem często nie polega na braku pieniędzy, ale na braku doświadczenia w zarządzaniu zobowiązaniami – wyjaśnia Jakub Kostecki z firmy Kaczmarski Inkasso.

Dopiero kontakt z windykatorem uświadamia wielu osobom skalę problemu. Dłużnicy tłumaczą się podobnie: zapomnieli biletu miesięcznego, nie zdążyli go przedłużyć, mieli bilet ulgowy bez dokumentu albo przejechali tylko krótki odcinek. Z perspektywy pasażera to drobiazgi, jednak dla przewoźnika oznaczają realne straty.

W przypadku nieletnich widać także różnice między płciami. Dziewczęta mają wyższe łączne zadłużenie – 649,4 tys. zł wobec 567 tys. zł wśród chłopców. Średnia kwota długu jest jednak podobna i wynosi około 550 zł. Różnice pojawiają się przy rekordowych zaległościach – najwyższy dług dziewczyny to 9,6 tys. zł, natomiast chłopca aż 22,7 tys. zł.

Patrząc na całą populację, to mężczyźni odpowiadają za większą część zadłużenia – 249,3 mln zł wobec 116,9 mln zł w przypadku kobiet. Najbardziej zadłużoną grupą są mężczyźni w wieku 36–45 lat.

Wysokie zaległości także w Podlaskiem

Geograficznie problem najmocniej widoczny jest w centralnej Polsce. Najwyższe zadłużenie mają mieszkańcy województwa łódzkiego – 123,4 mln zł. Na kolejnych miejscach znajdują się Wielkopolska i Mazowsze. W przypadku nieletnich szczególnie wyróżnia się Wielkopolska, ale wysokie zaległości notowane są także na Podlasiu i Śląsku.

– To niepokojące, jak bardzo rośnie liczba nieletnich wpisanych do rejestru długów. Nastolatkowie często nie zdają sobie sprawy z konsekwencji swoich decyzji, a brak refleksji przychodzi dopiero wtedy, gdy sprawa trafia do egzekucji – podsumowuje Andrzej Rębacz z Kolei Mazowieckich.