Ciekawostki

Nowe zasady pisowni języka polskiego. Co się zmieniło?

2026.01.12 15:10

Od 1 stycznia wchodzi w życie uchwalona przez Radę Języka Polskiego zmiana zasad ortograficznych. Od teraz wielką literą będziemy zapisywać m.in. nazwy mieszkańców miast, takie jak Białostoczanie. Co jeszcze się zmieniło?

Uzasadnienie Rady Języka Polskiego

Zdaniem Rady Języka Polskiego zaproponowane zmiany mają na celu uproszczenie oraz ujednolicenie zasad zapisu wybranych grup wyrazów i połączeń. Nowe regulacje pozwolą ograniczyć liczbę wyjątków, a także zniosą przepisy, które w praktyce bywały trudne do zastosowania lub wymagały od piszących zbyt szczegółowej analizy znaczeniowej tekstu. W efekcie zmiany te powinny przełożyć się na rzadsze popełnianie błędów językowych.

Jak zaznaczono w komunikacie Rady, znaczna część proponowanych rozwiązań była zgłaszana od wielu lat. Modyfikacje dotyczą wyłącznie tzw. konwencjonalnych zasad pisowni i mają przynieść realne korzyści w postaci prostszych reguł, większej spójności zapisu oraz ułatwienia pracy osobom piszącym, które dzięki temu będą mogły skupić się na innych aspektach poprawności tekstu, nie tylko ortograficznych.

Lista zmian

Wielka litera w nazwach mieszkańców

Nazwy mieszkańców miast, dzielnic i wsi zapisujemy wielką literą, np. Białostoczanin, Lublinianin, Ochocianka.

W przypadku nazw nieoficjalnych (np. makaroniarz) dopuszczalna jest zarówno pisownia małą, jak i wielką literą.

Wielka litera w nazwach firm, marek i ich egzemplarzy

Nazwy firm i marek przemysłowych, a także pojedyncze egzemplarze ich wyrobów, zapisujemy wielką literą, np. pod oknem zaparkował czerwony Ford.

Rozdzielna pisownia cząstek "by"

Cząstki -bym, -byś, -by, -byśmy, -byście ze spójnikami zapisujemy oddzielnie, np. Zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry.

Łączna pisownia „nie-” z imiesłowami odmiennymi

Cząstkę nie z imiesłowami odmiennymi zapisujemy zawsze łącznie, bez wyjątków i bez względu na interpretację znaczeniową. Zniesiono możliwość tzw. świadomej pisowni rozdzielnej.

Mała litera w przymiotnikach na "-owski"

Przymiotniki utworzone od nazw osobowych zakończonych na -owski zapisujemy małą literą, niezależnie od znaczenia, np. dramat szekspirowski, epoka zygmuntowska, koncert chopinowski.

Pisownia wyrażeń z członem "pół"

Wyrażenia z członem pół- zapisujemy łącznie, np. półzabawa, półnauka, półserio.
Jeśli odnoszą się do jednej osoby, stosujemy łącznik, np. pół-Polka, pół-Niemiec.

Zapis par wyrazów równorzędnych

Pary wyrazów równorzędnych, brzmiących podobnie lub identycznie i zwykle występujących razem, można zapisywać na trzy sposoby: rozdzielnie, z łącznikiem lub z przecinkiem, np. tuż tuż, tuż-tuż, tuż, tuż.

Pisownia cząstek "niby-" i "quasi-"

Cząstki niby- i quasi- z wyrazami pisanymi małą literą zapisujemy łącznie, np. nibyludowy, nibyliść, quasinauka.
Z wyrazami rozpoczynającymi się wielką literą stosujemy łącznik, np. niby-Polak.

Łączna pisownia "nie-" z przymiotnikami i przysłówkami

Cząstkę nie z przymiotnikami oraz przysłówkami odprzymiotnikowymi zapisujemy łącznie, bez względu na stopień, np. nieadekwatny, niemilszy, nienajlepszy, nieżyciowo.

Ujednolicenie użycia wielkich liter w nazwach własnych

Od 1 stycznia 2026 roku wielką literą zapisujemy m.in.:
- wszystkie człony nazw komet (Kometa Halleya),

- wszystkie człony wielowyrazowych nazw geograficznych, gdy drugi człon jest rzeczownikiem w mianowniku (Półwysep Hel, Wyspa Wolin),

- wszystkie człony nazw obiektów przestrzeni publicznej (Aleja Róż, Kościół Mariacki, Zamek Wleń),

- wszystkie człony (z wyjątkiem przyimków i spójników) w nazwach lokali usługowych i gastronomicznych (Pensjonat pod Różą),

- wszystkie człony nazw orderów, nagród, odznaczeń i tytułów honorowych (Nagroda Pulitzera, Nagroda Rektora za Wybitne Osiągnięcia Naukowe).

Zasady pisowni przedrostków

Przedrostki rodzime i obce zapisujemy łącznie z wyrazami pisanymi małą literą. Jeśli wyraz rozpoczyna się wielką literą, po przedrostku stosujemy łącznik, np. super-Europejczyk. Dopuszczono także rozdzielną pisownię cząstek, które mogą funkcjonować jako samodzielne wyrazy, m.in. super, ekstra, eko, wege, mini, maksi, midi, mega, makro (np. miniwieża oraz mini wieża).