Archeolodzy przy Pałacu Branickich. "Nadzieje na efekty tych prac są duże"

2023.06.30 14:22
Lada dzień rozpoczną się prace archeologiczne na dziedzińcu paradnym Pałacu Branickich. W tym roku obejmą powierzchnię około 500 m2. Aż trudno uwierzyć, że teren ten nigdy całościowo nie był objęty kompleksowymi, profesjonalnymi badaniami.
Archeolodzy przy Pałacu Branickich. "Nadzieje na efekty tych prac są duże"
Fot: Ewelina Sadowska-Dubicka
W tym miejscu już od poniedziałku będą pracować archeolodzy

Historycy nie mają wątpliwości - dziedziniec paradny, czyli ten bliżej Pałacu Branickich, to najcenniejszy teren miasta, który najwięcej może powiedzieć o dziejach Białegostoku, gdyż tu rozpoczęło się całe osadnictwo. Pierwsze wykopaliska archeologiczne przeprowadzono na nim we wrześniu ubiegłego roku, wcześniej wykonano badania w piwnicach pałacu i tuż przy rezydencji przy okazji wykopów pod instalacje techniczne. W 2019 r. zlecono natomiast badania georadarowe, które wskazały miejsca, których pod powierzchnią znajdują się relikty dawnych budowli.

Budowla pierwszych właścicieli Białegostoku

- W zeszłym roku, we wrześniu, dotarliśmy do reliktów zabudowań. To dość rozległy obiekt, 12 na 9 metrów, który został wstępnie wydatowany na wiek XV-XVI, czyli związany z pierwszymi właścicielami dóbr białostockich - Raczko-Tabutowiczami. Jest to niewątpliwa gratka dla historyków miasta, ponieważ ten okres jest bardzo słabo znany w źródłach i praktycznie tylko to co znajdziemy pod ziemią, może nam tę historię zbudować - mówi dr Magdalena Muskała, kierownik Muzeum Medycyny i Farmacji przy Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku, który jest właścicielem terenu.

Nie wiadomo czym był obiekt odkryty w ubiegłym roku. UMB liczy, że w trakcie tegorocznych badań - po odsłonięciu całych fundamentów - archeolodzy odpowiedzą, czy pełnił funkcję gospodarczą, czy mieszkalną.

Dr Magdalena Muskała nie ma wątpliwości, że zostaną odkryte też inne artefakty, lecz nie spodziewa się przedmiotów z czasów Branickich czy Wiesiołowskich, których wydobycia oczekiwano przed rozpoczęciem badań w 2022 r. Wszystko wskazuje na to, że usunięto je podczas niwelacji terenu, która została przeprowadzona w XIX i na początku XX w.

Badania będą kompleksowe

Docelowo badaniami zostanie objęty cały dziedziniec paradny Pałacu Branickich.

- Nasz plan zakłada, że będziemy prowadzić badania całościowo, na taki obszar mamy pozwolenie konserwatora zabytków - mówi zastępca kanclerza uczelni dr Jerzy Tokajuk. - To jest kilkanaście obszarów wytyczonych w programie prac archeologicznych. Na ten rok planujemy zbadać dwa obszary, w kolejnych latach będziemy badać następne. Prace na ten rok zaplanowane są na około 2 miesiące samych badań archeologicznych. Przez cały okres wakacyjny część dziedzińca będzie wyłączona z użytkowania - zapowiada.

Jak mówi zastępca kanclerza UMB, nawierzchnia terenu będzie kiedyś przebudowywana i warto wiedzieć wcześniej, co jest pod ziemią. Jednocześnie zaprzecza, by były to przygotowania do realizacji kontrowersyjnego pomysłu budowy auli, która miałaby powstać pod dziedzińcem pałacu (Więcej na ten temat: Aula przy Pałacu Branickich. Konserwator: Czy powstanie, zadecydują badania archeologiczne).

- Nie mamy takiego projektu rozpoczętego, nie mamy finansowania na taki projekt, są to badania, które prowadzimy w ramach dysponowania naszym obiektem, dbania o ten obiekt - mówi dr Jerzy Tokajuk.

Nadzieje są duże

Obecne badania poprowadzi pracownia APB THOR z Gniezdna.

- Nadzieje są duże na efekty tych prac - mówi Michał Dziób, który będzie kierował wykopaliskami. - Nawarstwienia, które pozostały sięgają na głębokość 130 cm, głównie są to warstwy starsze, bo warstwy od XIX do XVII w. zostały zniwelowane, ale spodziewamy się też artefaktów pradziejowych. - mówi.

Badacze zaczną prace w najbliższy poniedziałek.

- Wchodzimy w poniedziałek i od narożnika, etapowo, będziemy posuwać się z wykopami. Całej nawierzchni nie będziemy od razu ściągać, pasami będziemy wchodzić w głąb i dokumentować każdą warstwę aż do tzw. poziomu calca, czyli warstw geologicznych, w których ingerencji ludzi już nie było - tłumaczy Michał Dziób.

Dziedziniec paradny Pałacu Branickich ma około 5,6 tys. m2. Od pradziejów, głównie z uwagi na doskonałą lokalizację, był doskonałym miejscem do osadnictwa, od początku pełnił funkcje mieszkalne. Tutaj Raczko-Tabutowicze wybudowali swój pierwszy dwór drewniany. Potem Wiesiołowscy w murach dzisiejszego Pałacu Branickich zbudowali budowlę obronną w stylu willi (często określanej jako zamek). Braniccy na przełomie XVII i XVIII w. rozbudowali dwór Wiesiołowskch do rozmiarów, które dziś znamy. Na dziedzińcu paradnym w XVIII w. odbywały się musztry wojsk Branickiego, tutaj witano gości.

Ewelina Sadowska-Dubicka
ewelina.s@bialystokonline.pl

1166 osób online
Wersja mobilna BiałystokOnline.pl
Polityka prywatności | Polityka cookies
Copyright © 2001-2024 BiałystokOnline Sp. z o.o.
Adres redakcji: ul. Sienkiewicza 49 lok. 311, Białystok, tel. 85 746 07 39