Publikacja Muzeum Pamięci Sybiru nominowana do Nagród Historycznych "Polityki" 2023

2023.04.26 15:41
Wydane przez Muzeum Pamięci Sybiru wspomnienia zostały dostrzeżone przez jury Nagród Historycznych tygodnika "Polityka". Nagrody te są przyznawane od 1959 roku.
Publikacja Muzeum Pamięci Sybiru nominowana do Nagród Historycznych "Polityki" 2023
Fot: Muzeum Pamięci Sybiru

"Nad rzekami Syberii. Pamiętnik chłopca z lat 1940-1946. Krasnojarski Kraj Mariana Stecyka" to już szósty tom wydawanej przez białostockie Muzeum Pamięci Sybiru serii "Wspomnienia i relacje".
Publikacja zyskała nominację do tegorocznej edycji Nagród Historycznych 2023 za rok 2022 w kategorii "Pamiętniki, relacje, wspomnienia".

Czym w szczególności wyróżnia się powieść Mariana Stecyka? Powiedziałbym: naiwnością narracji. W sensie najbardziej pozytywnym. Piszący po latach autor zachował w relacji świeże i wrażliwe spojrzenie dziecka. Zdziwienia i odkrywania nowego świata. [...] Zadziwiające, że jest to relacja pozbawiona nienawiści. A każdy dobry uczynek czy to sąsiada, czy pobratymca, czy tubylca zostaje z wdzięcznością odnotowany. Smutna książka – a przecież pogodna – tak o nominowanej książce pisze na łamach "Polityki" Marian Turski.

Książka została zredagowana przez pracowników naukowych Muzeum: dr Sylwię Szarejko i dr Marcina Zwolskiego.

– W zbiorach Muzeum posiadamy kilkaset wspomnień i relacji, stąd decyzja o wyborze tych, które opublikujemy, jest zawsze trudna. Pamiętam nasz pierwszy kontakt z maszynopisem wspomnień Mariana Stecyka. Szczegółowość opisów miejsc, w których zesłanie spędził młodziutki bohater, a także sytuacji, jakich doświadczył, w pierwszym odbiorze wzbudziła w nas wątpliwości. Nie wiedzieliśmy, czy to możliwe, żeby pamiętać takie szczegóły po wielu latach – twierdzi dr Marcin Zwolski.

– Wykorzystaliśmy wszystkie możliwości weryfikacji – a mamy ich wiele – i nie udało nam się podważyć ani słowa. Okazało się po prostu, że Marian Stecyk zachował niesamowitą pamięć. Ta pamięć oraz świetny zmysł obserwacyjny i umiejętność przelania swoich spostrzeżeń na papier stały się przepisem na fascynujące wydawnictwo – przyznaje dr Sylwia Szarejko.

Mieszkający dzisiaj we Wrocławiu Marian Stecyk ze wzruszeniem przyjął od pracowników Muzeum informację o dostrzeżeniu jego wspomnień przez kapitułę Nagród Historycznych.

W swoich wspomnieniach urodzony w 1930 r. Sybirak opisał, jak z całą rodziną został wywieziony przez Sowietów w głąb Związku Sowieckiego w ramach pierwszej masowej akcji deportacyjnej, która miała miejsce 10 lutego 1940 roku. Wycelowana była w osadników wojskowych i cywilnych oraz pracowników służby leśnej, w których Sowieci widzieli "wrogów ludu" i – ze względu na doskonałą znajomość terenów leśnych oraz umiejętność posługiwania się bronią – potencjalnych partyzantów. Zastosowano odpowiedzialność zbiorową – wywożono całe rodziny, łącznie z małymi dziećmi.

Tak było i z rodziną Stecyków, której ojciec był gajowym w Lasach Łoszniowskich w powiecie Trembowla. Michał i Michalina Stecykowie z dziećmi – Marianem, Czesławem i maleńkim Stanisławem trafili do Kraju Krasnojarskiego w środkowo-wschodniej Syberii, w dorzeczu Jeniseju. Do Polski autor wspomnień powrócił dopiero w 1946 roku.

– Nad rzekami Syberii Mariana Stecyka są szóstymi opublikowanymi przez nas wspomnieniami, ale pierwszymi, które wydaliśmy jednocześnie w trzech wersjach językowych: po polsku, angielsku i hiszpańsku – mówi dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru, prof. dr. hab. Wojciech Śleszyński. – Realizujemy w ten sposób obietnicę daną panu Stecykowi, darczyńcy naszego muzeum, który chciał przysłużyć się popularyzacji wiedzy o Sybirze nie tylko w Polsce, ale i za granicą. Mamy nadzieję dotrzeć z tą publikacją także do potomków Sybiraków, rozproszonych po całym świecie, często nieznających już języka polskiego. Chcemy, by dowiedzieli się o losie Polaków deportowanych na "nieludzką ziemię" i zainteresowali się swoimi sybirackimi korzeniami. To część naszej misji, by pielęgnować pamięć o Sybirze, jak mówi nazwa naszego muzeum – dodaje.

Nagrody Historyczne "Polityki" przyznawane są od 1959 roku, co czyni je najstarszymi w Polsce nagrodami dla najlepszych książek historycznych. Pomysłodawcą wyróżnienia jest redaktor Marian Turski. W skład jury wchodzą członkowie redakcji "Polityki" oraz wybitni historycy: dr hab. Barbara Klich-Kluczewska, prof. dr hab. Dariusz Stola, dr hab. Bożena Szaynok, red. Marian Turski, prof. dr hab. Wiesław Władyka, dr hab. Marcin Zaremba.

Ogłoszenie laureatów nastąpi 16 maja w Warszawie.

Anna Kulikowska
anna.kulikowska@bialystokonline.pl

1385 osób online
Wersja mobilna BiałystokOnline.pl
Polityka prywatności | Polityka cookies
Copyright © 2001-2024 BiałystokOnline Sp. z o.o.
Adres redakcji: ul. Sienkiewicza 49 lok. 311, Białystok, tel. 85 746 07 39