Aktualności

Strach, wywózki i pamięć. Białystok upamiętni wydarzenia z lat 1940-1941

2026.06.19 07:57

Czerwiec to miesiąc pamięci o polskich obywatelach zesłanych w czasie II wojny światowej na Sybir lub do Kazachstanu. Z tej okazji w Białymstoku odbędą się z wydarzenia rocznicowe, zaplanowane na 20-22 czerwca.

Masowe wywózki w głąb Związku Sowieckiego to jedna z najczarniejszych kart w historii regionu. Aby przybliżyć mieszkańcom skalę tamtej tragedii, Muzeum Pamięci Sybiru przygotowało na nadchodzące dni (20 i 21 czerwca) specjalny program. Chętni mogą wybrać oprowadzanie kuratorskie po wystawie stałej lub warsztaty edukacyjne z oprowadzaniem po wystawie czasowej „Art of Remembrance – Sztuka Pamięci”. Po bezpłatne bilety trzeba się zgłosić do kasy instytucji.

Główne, oficjalne uroczystości odbędą się w poniedziałek (22 czerwca). W imieniu Białostoczan zostaną złożone kwiaty w następujących miejscach pamięci:

• o godz. 11.00 – pod Pomnikiem-Grobem Nieznanego Sybiraka przy kościele pw. Ducha Świętego, ul. Sybiraków 2,
• o godz. 11.20 – pod Pomnikiem Znakiem Pamięci Polskiej Golgoty Wschodu, ul. R. Traugutta,
• o godz. 11.40 – pod Pomnikiem Upamiętniającym Bohaterskie Matki Sybiraczki, plac przed Muzeum Pamięci Sybiru, ul. Węglowa 1.

– Chcemy uhonorować pamięć ofiar tych ostatnich wywózek, ale także wszystkich deportowanych obywateli polskich – mówi Tadeusz Truskolaski. – Pamiętamy o wszystkich – o tych, którzy z wycieńczenia i chorób zmarli w Rosji Sowieckiej i tych, którzy zostali wymordowani w łagrach, obozach i więzieniach, ale także o tych, którym udało się wrócić z nieludzkiej ziemi.

Historyczne tło tych wydarzeń do dziś budzi grozę. Trzecia akcja deportacyjna, z czerwca 1940 roku objęła przede wszystkim tzw. bieżeńców, czyli polskich obywateli, którzy uciekli spod niemieckiej okupacji. Większość z nich stanowili Żydzi. Liczbę wywiezionych historycy szacują na ok. 80 tys.

Ostatnia deportacja rozpoczęła się w przeddzień wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej, 20 czerwca 1941 roku. Była wymierzona przede wszystkim w rodziny wcześniej wywiezionych. Ze względu na chaos związany z wybuchem wojny trudno jest oszacować liczbę ofiar tej akcji – mówi się o 32 lub nawet 51 tys. osób.

Tagi