Aktualności

Światowy Dzień Sybiraka. Zobacz program wydarzeń w Białymstoku

2026.09.08 17:00

Światowy Dzień Sybiraka przypada 17 września, w rocznicę sowieckiej agresji na Polskę. Wokół tej daty Muzeum Pamięci Sybiru przygotowało serię wydarzeń. W programie znalazły się m.in. spotkanie z klimatologiem Dave’em Lowe’em, spektakle, warsztaty dla młodych oraz oprowadzanie po muzealnej wystawie w towarzystwie Sybiraków.

Wydarzenia z okazji Światowego Dnia Sybiraka

Już teraz w przestrzeni Białegostoku można oglądać wystawę „Przeszłość oczami teraźniejszości. Białystok`39”. Ekspozycja będzie dostępna do 10 września. Jej pomysł opiera się na zestawieniu dwóch obrazów miasta – tego sprzed wybuchu wojny oraz współczesnego Białegostoku.

10 września w Muzeum Pamięci Sybiru odbędzie się z kolei spotkanie, które wykracza poza typową tematykę obchodów. Wykład wygłosi klimatolog-noblista Dave Lowe. Opowie o zmianach klimatu Ziemi, szczególnie koncentrując się na Syberii.

– To naukowiec światowej klasy – powiedział Tadeusz Truskolaski. – Jednocześnie, poprzez małżeństwo z potomkinią Sybiraczki, związał się z naszą historią i miejscem, w którym się znajdujemy. Jestem przekonany, że warto poświęcić czas na to spotkanie. Będzie tłumaczone na język polski.

Nie zabraknie również wydarzeń związanych bezpośrednio z historią Sybiraków. 12 i 13 września studenci białostockiej filii Akademii Teatralnej pokażą premierowy „Sztambuch syberyjski” w reżyserii Artura Dwulita. 18 września na scenę powrócą natomiast znane „Zapiski oficera Armii Czerwonej”.

15 września Katarzyna Herman przeczyta fragmenty wspomnień Sybiraczki Henryki Bogusławskiej „Była taka rodzina”. Spotkanie będzie połączone z premierą audiobooka. Papierowa wersja książki ukazała się kilka lat temu.

Muzeum przygotowało również coś dla dzieci i młodzieży. 19 września odbędą się warsztaty edukacyjne „Przyszli o świcie”.

Szczególnym punktem programu będzie oprowadzanie po wystawie stałej MPS. 20 września uczestnicy przejdą ją pod hasłem „Historia, której nie można zapomnieć”. Tym razem po ekspozycji oprowadzać będą również Sybiracy, którzy opowiedzą o doświadczeniach własnych oraz swoich rodzin.

– To szczególne wydarzenie, a zarazem szansa na rozmowę ze świadkami historii, bo w oprowadzaniu wezmą udział Sybiracy – podkreślił dyrektor MPS Wojciech Śleszyński. – Opowiedzą o losach swoich i swoich rodzin, podzielą się trudnymi doświadczeniami. Taka okazja zdarza się tylko raz w roku.

Najważniejsza część obchodów odbędzie się 17 września. O godz. 12.00 pod Pomnikiem Matki Sybiraczki na terenie Muzeum Pamięci Sybiru rozpoczną się oficjalne uroczystości związane z 87. rocznicą sowieckiej agresji na Polskę. Kwiaty w imieniu mieszkańców Białegostoku zostaną złożone także pod Pomnikiem-Grobem Nieznanego Sybiraka oraz przy pomniku upamiętniającym ofiary deportacji przy ul. Traugutta.

Wieczorem o godz. 21.00 fasada Muzeum Pamięci Sybiru od strony ul. Poleskiej stanie się ekranem dla specjalnego mappingu.

Większość wydarzeń jest bezpłatna. Na niektóre trzeba posiadać wejściówki dostępne w kasie Muzeum – można je odebrać od 8 września. Część programu jest biletowana.

Dlaczego 17 września jest tak ważną datą?

17 września 1939 roku Związek Sowiecki zaatakował Polskę od wschodu. Do agresji doszło kilkanaście dni po niemieckim ataku na II Rzeczpospolitą. Sowiecka napaść otworzyła drugi front i stała się początkiem kolejnego etapu represji wobec mieszkańców okupowanych terenów.

Światowy Dzień Sybiraka został ustanowiony przez Sejm RP w 2013 roku. Wcześniej 17 września był już obchodzony w różnych środowiskach jako dzień pamięci o osobach zesłanych na Syberię i do innych części Związku Sowieckiego.