Aktualności

Zmiany w programie regionalnym. Miliardy na rozwój i obronność regionu

2026.02.19 15:20

18 lutego marszałek Łukasz Prokorym przedstawił szczegóły zmian w regionalnym programie FEdP. Jak podkreślił, decyzje te są efektem szerokich konsultacji z przedsiębiorcami, uczelniami, samorządami oraz organizacjami pozarządowymi.

Nowelizacja programu przynosi istotne przesunięcia środków finansowych oraz wprowadzenie nowych priorytetów, ze szczególnym naciskiem na bezpieczeństwo. „Tuż po objęciu funkcji marszałka w maju 2024 roku ogłosiliśmy wraz z zarządem termin tzw. trudnego sąsiedztwa. Przez kolejne miesiące budowaliśmy koalicję wschodnich regionów Unii Europejskiej, aby przekonać Komisję Europejską oraz wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej komisarza ds. spójności i reformy Raffaela Fitto do wprowadzenia nowych celów. Efektem tych działań była konferencja wysokiego szczebla w Białowieży w czerwcu ubiegłego roku, podczas której je zapowiedziano” – przypomniał Prokorym.

Aby priorytety mogły zostać wprowadzone, każdy region musiał przeznaczyć minimum 10 proc. budżetu swojego programu operacyjnego. Podlaskie wyznaczyło aż 13,37 proc., co odpowiada niemal 174 mln euro.

Łatwiejsze finansowanie i więcej czasu na projekty

Rozwiązania wprowadzają konkretne udogodnienia dla beneficjentów. Projekty będzie można rozliczać do końca 2030 r., czyli o rok dłużej niż pierwotnie zakładano. Dodatkowo, nowe działania otrzymają 20 proc. budżetu z góry, co pozwoli przyspieszyć start inwestycji. Podlaskie, jako region wschodniej części UE, otrzyma również dodatkową zaliczkę w wysokości 9,5 proc. budżetu programu.

W ramach programu powstanie sześć nowych priorytetów, na które przeznaczono ponad 173 mln euro, czyli 13,37 proc. całego budżetu. Środki pochodzą z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego – ponad 154 mln euro oraz z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus – ponad 19,5 mln euro. Fundusze trafią między innymi na rozwój przemysłu obronnego, nowoczesnych technologii, poprawę bezpieczeństwa wodnego, infrastrukturę podwójnego zastosowania, ochronę ludności oraz szkolenia.

Przemysł i nowe technologie

Wsparcie otrzymają firmy działające w obszarze obronności, badań i rozwoju oraz cyberbezpieczeństwa. „Ten priorytet powstał w wyniku dyskusji z naszymi przedsiębiorcami i uczelniami. Dlatego stworzyliśmy dwa komponenty: jeden wspierający przedsiębiorców w realizacji inwestycji, m.in. w działalność badawczo-rozwojową, oraz drugi – dedykowany uczelniom i instytucjom otoczenia biznesu, umożliwiający tworzenie centrów badawczo-rozwojowych” – wyjaśnił marszałek.

Środki zostaną przeznaczone na modernizację wodociągów i kanalizacji, ograniczenie strat wody oraz lepsze zabezpieczenie infrastruktury na wypadek sytuacji kryzysowych. Wsparcie obejmie budowę i modernizację sieci kanalizacyjnych oraz oczyszczalni ścieków, również z uwzględnieniem zabezpieczeń na wypadek sytuacji nadzwyczajnych.

Fundusze zostaną przeznaczone na inwestycje w produkcję wodoru z odnawialnych źródeł energii, magazynowanie energii oraz budowę systemów dystrybucji, które będą mogły być wykorzystywane także w sytuacjach kryzysowych.

Obronność i edukacja

To największy nowy obszar wsparcia, obejmujący budowę i modernizację schronów, systemy ewakuacji, wsparcie szpitali i ratownictwa, wzmocnienie infrastruktury energetycznej, modernizację jednostek OSP oraz rozwój infrastruktury lotniskowej w Białymstoku i Suwałkach. „Nie chodzi tu o wydłużanie pasów startowych, ale o rozwój infrastruktury nawigacyjnej, dróg kołowania czy zaplecza technicznego” – wyjaśnił Prokorym. Środki przeznaczone zostaną na m.in. szkolenia z reagowania kryzysowego, pierwszej pomocy i ewakuacji.

Proponowane zmiany zostaną przekazane do Komisji Europejskiej, a po ich zatwierdzeniu Zarząd Województwa Podlaskiego przyjmie odpowiednią uchwałę.

Marszałek poinformował, że na 31 stycznia 2026 r. podpisano umowy na 45 proc. budżetu programu, rozliczono prawie 14 proc. środków, a do Komisji Europejskiej wysłano wnioski o płatność na blisko 187 mln euro, co przekracza plan na 2025 r.