Carskie sterowce w Białymstoku – historia miejsca, ludzi i olbrzymich statków

Spotkanie z historią: Carskie sterowce w Białymstoku – historia miejsca, ludzi i olbrzymich statków
Już 24 lutego o godzinie 18:00 w Domu Kultury „Śródmieście” w Białymstoku odbędzie się wyjątkowe spotkanie poświęcone jednej z najbardziej fascynujących, a zarazem zapomnianych kart historii miasta. Piotr Szutkiewicz, badacz i odkrywca tajemnic Lasu Pietrasze, zaprezentuje efekty 16-letniej pracy nad historią carskiego hangaru sterowców – gigantycznej konstrukcji, która przed I wojną światową dominowała nad białostockim krajobrazem. Wstęp wolny!

Mało kto wie, że na terenie obecnego Lasu Pietrasze w latach 1913–1914 funkcjonowała nowoczesna baza powietrzna. Jej sercem był potężny hangar o długości ponad 123 metrów i wysokości niemal 34 metrów. To tam stacjonowały podniebne kolosy – sterowce Astra II i Albatros, uzbrojone w bomby
i karabiny maszynowe, zdolne do lotów na dystansie 1000 km. Misjami sterowców dowodzili wybitni konstruktorzy i oficerowie, w tym Robert Niżewski, Rosjanin o polskich korzeniach. Podczas spotkania prelegent przybliży kulisy misji zwiadowczych oraz techniczne aspekty funkcjonowania bazy, która posiadała własne warsztaty, dźwigi i urządzenia do napełniania sterowców gazem. Szczególnym punktem wydarzenia będzie prezentacja efektów prac podjętych w 2024 roku wspólnie z dr. inż. Marcinem Gryniewiczem oraz inż. Krzysztofem Słomą z Katedry Konstrukcji Budowlanych i Mechaniki Budowli Politechniki Białostockiej. Dzięki zaawansowanym pomiarom terenowym i analizie archiwalnych dokumentów powstała cyfrowa rekonstrukcja carskiego hangaru. Badania te przyniosły również zaskakujące odkrycia historyczne – okazało się, że fundamenty wrót hangaru zaprojektowano w oparciu o rozwiązania identyczne z tymi zastosowanymi przy budowie białostockiej Bramy Warszawskiej z czasów Branickich. Spotkanie będzie unikalną okazją, by zobaczyć, jak dawna baza wyglądała w czasach swojej świetności oraz dowiedzieć się więcej o planach utworzenia ścieżki historycznej, która na stałe wpisze to miejsce w świadomość mieszkańców Białegostoku.

Piotr Szutkiewicz jest twórcą portalu Sterowce, Pietrasze i Wiatr, historykiem-amatorem, który bada lokalne historie dotyczące Białegostoku i najbliższej okolicy. Bierze udział a pracach zmierzających do utworzenia ścieżki historycznej w Lesie Pietrasze. Swoje dokonania publikuje na kanale Youtube oraz Facebooku. Od 16 lat zajmuje się dawną bazą sterowców w Lesie Pietrasze, która była używana podczas I wojny światowej. W 2009 r. zaczął analizować betonowe konstrukcje znajdujące się w lesie. Piotr Szutkiewicz dotarł do materiałów źródłowych dotyczących projektowania i budowy hangaru oraz misji bojowych i zwiadowczych, w których brały udział sterowce operujące z bazy na Pietraszach. Od 2024 roku bierze udział w pracach zmierzających do cyfrowej rekonstrukcji hangaru, który był zlokalizowany na terenie obecnego Lasu Pietrasze.

dr inż. Marcin Gryniewicz – adiunkt w Katedrze Konstrukcji Budowlanych na Wydziale Budownictwa i Inżynierii Środowiska Politechniki Białostockiej, ekspert Naczelnej Organizacji Technicznej (NOT) w dziedzinie budownictwa. Zajmuje się zagadnieniami projektowania i analizy konstrukcji budowlanych, ze szczególnym uwzględnieniem współczesnych metod obliczeniowych, modelowania numerycznego (MES) oraz wykorzystania technologii BIM w procesie projektowym. W swojej pracy naukowej łączy zagadnienia konstrukcji metalowych, żelbetowych i lekkich struktur obudowy, analizując ich zachowanie zarówno w warunkach typowych, jak i złożonych.

Jest autorem licznych publikacji dotyczących mechaniki konstrukcji, połączeń elementów budowlanych, modelowania przestrzennego obiektów oraz zagadnień projektowania inżynierskiego. Kierował projektami badawczymi dotyczącymi nowych metod analiz konstrukcyjnych i kalibracji modeli inżynierskich. Od wielu lat prowadzi również praktykę projektową, realizując szerokie spektrum obiektów budowlanych – od konstrukcji przemysłowych i infrastrukturalnych po elementy architektury użytkowej.

Zaangażowany w działalność dydaktyczną, prowadzi zajęcia z projektowania konstrukcji, metod obliczeniowych, BIM oraz komputerowego wspomagania projektowania. Aktywnie współpracuje
z branżą inżynierską i organizacjami zawodowymi, w tym z Polskim Związkiem Inżynierów i Techników Budownictwa, współorganizując szkolenia i wydarzenia techniczne. Jego zainteresowania naukowe obejmują rozwój nowoczesnych metod obliczeń, niestateczność konstrukcji, analizę wielomateriałową oraz programistyczne narzędzia wspierające inżynierię budowlaną.

Inż. Krzysztof Słoma – student studiów II stopnia na kierunku Budownictwo na Wydziale Budownictwa i Nauk o Środowisku Politechniki Białostockiej. Od dwóch lat pełni funkcję prezesa Studenckiego Koła Naukowego „Konstruktor", skutecznie łącząc działalność organizacyjną z rozwojem naukowym. Aktualnie ambasador firmy Budimex, będący łącznikiem między społecznością akademicką - studentami zewnętrznymi podmiotami, będącymi przyszłymi pracodawcami studentów.
Jego największym osiągnięciem projektowym jest zwycięstwo w Międzynarodowym Konkursie Mostów Stalowych BRICO 2024. Jako członek drużyny STEEL RANGERS zdobył I miejsce w klasyfikacji generalnej, a także nagrody za innowacyjność i prezentację. Zaprojektowana przez zespół konstrukcja o wadze zaledwie 38 kg przeniosła obciążenie 1000 kg, co zapewniło drużynie nagrodę za najlepszy stosunek masy do nośności.

Naukowo pasjonuje się inżynierią wsteczną i historią budownictwa. W swojej pracy inżynierskiej (pod kierunkiem dr. inż. Marcina Gryniewicza) zrealizował projekt odtwórczy wojskowego hangaru dla sterowców z I Wojny Światowej w białostockim Lesie Pietrasze. Obecnie, w ramach pracy magisterskiej, kontynuuje ten temat, skupiając się na detalicznej rekonstrukcji bazy z wykorzystaniem pierwotnego materiału konstrukcyjnego – drewna.