Europejskie Dni Dziedzictwa 2026 w Muzeum Podlaskim w Białymstoku

Europejskie Dni Dziedzictwa 2026 w Muzeum Podlaskim w Białymstoku
Tegoroczne Europejskie Dni Dziedzictwa to doskonała okazja, by pochylić się nad wyzwaniami, jakie współcześnie stoją przed naszym dziedzictwem. W obliczu dynamicznych przemian środowiskowych, społecznych i technologicznych refleksja nad przeszłością staje się jednym z najważniejszych zadań współczesnej polityki ochrony dóbr kultury. Zapraszamy do naszych oddziałów na cykl bezpłatnych spotkań, które pozwolą spojrzeć na dziedzictwo naszego regionu z zupełnie innej perspektywy. Odkryj bogactwo podlaskiej historii – od tradycji rodu Chodkiewiczów i dawnych kafli piecowych, przez nastrojowy fotospacer po Turośni, aż po jubileuszowe skarby archeologiczne w Białymstoku.

ORGANIZATOR: MUZEUM OBOJGA NARODÓW W BIELSKU PODLASKIM

Dni Tradycji Obojga Narodów – „Dziedzictwo rodu Chodkiewiczów i Wielkiego Księstwa Litewskiego”
Termin: 19 września 2026 r., godz. 16.00-20.00, Łubin Kościelny
Wydarzenie poświęcone będzie dziedzictwu rodu Chodkiewiczów oraz Wielkiego Księstwa Litewskiego – historii, tradycjom i wartościom, które przez wieki kształtowały ziemię bielską oraz Rzeczpospolitą Obojga Narodów. W programie znajdą się rekonstrukcje historyczne, pokazy dawnego rzemiosła, muzyki i uzbrojenia, warsztaty edukacyjne oraz prelekcje przybliżające wspólne dziedzictwo Polski i Litwy.

MUZEUM RZEŹBY ALFONSA KARNEGO, ul. Świętojańska 17, Białystok

Kafle piecowe. Przeszłość i przyszłość
Termin: 19 września 2026 r., godz. 12.00-15.00

Europejskie Dni Dziedzictwa będą okazją do przybliżenia motywów zdobniczych kafli piecowych znajdujących się w zbiorach Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, m.in. z Białegostoku, Bielska Podlaskiego, Drohiczyna, Mielnika, Supraśla i Tykocina, z okresu od końca XV do początku XX w., w tym pieców stojących w Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego w Białymstoku. Przedstawione zostaną również metody i techniki ich ratowania, przykłady rekonstrukcji ceramiki piecowej i dzisiejsze realizacje sztuki kaflarskiej, zyskującej coraz szersze, współczesne zastosowanie.

Program:

12.00 – Symbolika, kultura, dekoracja. Ornament kafli piecowych – prelekcja Ireny Taranty z Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w BiałymstokuPrelekcja będzie poświęcona ornamentom tworzonym na kaflach piecowych za pomocą różnych środków ekspresji: przedstawień graficznych, barwy, faktury, rytmu, symetrii czy płynności linii. Pełniły one funkcje dekoracyjne, ale były też swoistym kodem kulturowym w wymiarze sakralnym i materialnym, wyrażonym symbolami. Uczestnicy spotkania poznają różne dekoracje i ich wzory ikonograficzne, które były wykorzystywane na kaflach piecowych z terenu województwa podlaskiego od końca XV do początku XX w., znajdujących się w zbiorach Muzeum Podlaskiego w Białymstoku.

13.30 – Warsztaty wykonywania kafli z wykorzystaniem motywów zdobniczych znajdujących się na kaflach piecowych z terenu województwa podlaskiego. Warsztaty skierowane do rodzin z dziećmi, ilość miejsc ograniczona.

12.00–15.00 Ekspozycja prezentująca kafle ceramiczne stosowane w rekonstrukcjach historycznych pieców kaflowych i przykłady kafli współczesnych
Na stoisku zaprezentowane zostaną przykłady kafli użytych do rekonstrukcji historycznej ceramiki piecowej, wykonanych w oparciu o archiwalną dokumentację i pozostałości kafli. Przedstawiciel kaflarni Kafel-Kar opowie również o realizacjach dotyczących odtworzeń ceramiki piecowej w pałacach, zamkach i muzeach, jak i o realizacjach współczesnych dotyczących szerokiego wykorzystania kafli.

Partner: Kaflarnia Kafel-Kar

MUZEUM FOTOGRAFII WIKTORWA WOŁKOWA W TUROŚNI KOŚCIELNEJ, ul. Lipowa 4

Spacer fotograficzny SloWołkow PhotoWalk – Zanim zniknie – fotograficzny spacer po Turośni Kościelnej
Termin: 20 września 2026 r., godz. 10.00-13.00

Turośń Kościelna to wieś o bogatej historii sięgającej XVI wieku. Ślady tej historii wciąż obecne są w architekturze, układzie miejscowości, zachowanych zabytkach i miejscach będących świadkami upływającego czasu. Podczas spaceru spróbujemy je odnaleźć i sfotografować, zanim kolejne zmiany na zawsze przekształcą ten krajobraz. Fotografia pozwala zachować pamięć o świecie, zatrzymuje w kadrze chwile, które mijają bezpowrotnie. Dzięki niej dzisiejszy obraz miejsca może stać się świadectwem jego przeszłości.

Zabierzemy ze sobą analogowy aparat Agfa Box, pierwszy aparat fotograficzny Wiktora Wołkowa. Każdy uczestnik fotospaceru będzie mógł wykonać zdjęcie tym sprzętem. Wykorzystanie tradycyjnej techniki pozwoli nadać zdjęciom niepowtarzalny, autentyczny charakter. Powstałe fotografie będą nie tylko obrazem Turośni Kościelnej, ale także próbą zatrzymania w kadrze jej dawnej atmosfery.

Zapraszamy wszystkich chętnych. Nie jest wymagane doświadczenie fotograficzne. Wystarczy telefon z aparatem. Najważniejsze jest uważne spojrzenie.

MUZEUM WNĘTRZ PAŁACOYWCH W CHOROSZCZY, ul. Pałacowa 2

CHOROSZCZ: Z BIEGIEM RZEKI Spacer śladami Branickich i Moesów | Spacer historyczno – krajobrazowy
Termin: 20 września 2026 r., godz. 14.00

Zapraszamy na spacer śladami Branickich i Moesów. Przemierzymy ich choroszczańskie posiadłości z XVIII i XIX wieku, które przez ponad dwa stulecia kształtowały oblicze Choroszczy.
Wyruszymy sprzed Pałacu przez terenu dawnej fabryki Moesów, dziś kojarzonej przede wszystkim ze szpitalem, a niegdyś jednego z największych zakładów włókienniczych w regionie. Stąd, krok po kroku udamy się do pozostałości gorzelni a następnie podążymy „z biegiem rzeki”, bo to właśnie Horodnianka jest prawdziwą bohaterką tej opowieści.
Stamtąd przez łąki dotrzemy do serca całego założenia: parku pałacowego.

To właśnie rzeka zdecydowała o kształcie tego miejsca. W połowie XVIII wieku hetman Jan Klemens Branicki założył tu swoją letnią rezydencję, pałac na sztucznej wyspie otoczonej kanałami wzorowanymi na wersalskich, zaprojektowanymi przez francuskiego architekta. Sto lat później to znowu woda sprawiła, że fabrykant Christian August Moes wybrał Choroszcz na miejsce swojej fabryki sukna i kortów, jednego z największych zakładów przemysłowych ówczesnego Podlasia.

Podczas spaceru odkryjemy, jak dwie zupełnie różne epoki: barokowy przepych magnackiej rezydencji i XIX-wieczny rozmach przemysłowej Choroszczy; ich historie splotły się w tym samym miejscu, nad tą samą rzeką.

Zapraszamy do wspólnego odkrywania Choroszczy!
Trasa: Pałac Branickich → teren szpitala → gorzelnia → okolice rzeki → łąki przy pałacu → park pałacowy
Czas trwania: ok. 2–2,5 godziny
Spacer dla wszystkich — trasa terenowa, warto ubrać wygodne obuwie.

Spotkanie poprowadzi Jakub Bobrowski, redaktor i założyciel i redaktor portalu Choroszcz Miniona.

Zielone dziedzictwo pod palącym słońcem. Ochrona zabytkowych parków w obliczu ekstremalnych zjawisk pogodowych
Termin: 27 września 2026 r., godz. 14.00

Co mogą opowiedzieć stare drzewa? Jak zmienia się park, który pamięta kilka pokoleń spacerowiczów? I czy w jego krajobrazie da się dostrzec ślady ostatnich upałów, susz, burz i gwałtownych zmian pogody? Zapraszamy na spacer po historycznym parku, podczas którego spojrzymy na dobrze znaną przestrzeń z zupełnie innej perspektywy. Przyjrzymy się wiekowym drzewom, dawnym założeniom ogrodowym i detalom krajobrazu, które często mijamy bez większej uwagi. W trakcie wędrówki opowiemy o tym, jak przez lata kształtował się park, dlaczego stare drzewa są tak ważną częścią jego historii i z jakimi wyzwaniami mierzą się dziś. Poszukamy widocznych śladów suszy, silnych wiatrów, gwałtownych burz i innych zjawisk, które wpływają na kondycję zabytkowej zieleni. Zastanowimy się też, czy historyczny park można przygotować na przyszłość, nie tracąc przy tym jego charakteru oraz jak pogodzić ochronę dawnych kompozycji z potrzebami żywego, zmieniającego się krajobrazu. To nie będzie wykład w sali, lecz opowieść prowadzona w ruchu – między alejami, starymi drzewami i śladami przeszłości. Jeśli lubisz spacery, historię, przyrodę albo po prostu chcesz dowiedzieć się, co kryje się za krajobrazem miejsca, które na pierwszy rzut oka wydaje się dobrze znane – warto do nas dołączyć.

Czas trwania: ok. 1 godziny
Spacer dla wszystkich — trasa terenowa, warto ubrać wygodne obuwie

MUZEUM IKON W SUPRAŚLU, ul. Klasztorna 1

Ikony-relikty podlaskich świątyń. Najcenniejsze zabytki sztuki cerkiewnej Podlasia w zbiorach Muzeum Ikon w Supraślu.
Termin: 20 września 2026 r., godz. 16.00

Spotkanie na ekspozycji Muzeum Ikon w Supraślu poświęcone będzie zabytkowym obiektom pochodzącym z podlaskich świątyń, które nie zachowały się w swojej pierwotnej formie. Ocalałe ikony i elementy wyposażenia cerkiewnego przetrwały dzięki świadomym działaniom podejmowanym na rzecz ochrony dziedzictwa, a niekiedy także dzięki nieoczekiwanemu splotowi okoliczności. Zabytki te stanowią dzisiaj materialne świadectwo historii świątyń i miejsc, które na przestrzeni wieków doświadczały wojen oraz innych zniszczeń i dramatycznych wydarzeń wpływających na ich losy.

Podczas spotkania zaprezentowane zostaną wybrane, najcenniejsze obiekty ze zbiorów Muzeum Ikon w Supraślu, a także rekonstrukcja ikonograficzna jednego z nielicznych zachowanych do dziś XVI-wiecznych zabytków sztuki cerkiewnej Podlasia – carskich wrót z cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Czyżach.

Spotkanie poprowadzą kustoszki Muzeum Ikon w Supraślu: Aneta Jurgilewicz-Stępień i Anna Motowicka.

RATUSZ W BIAŁYMSTOKU, Rynek Kościuszki 10

Oprowadzania kuratorskie po wystawach z okazji jubileuszu 70. lecia Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
Termin: 26 września 2026 r., godz. 15.00-17.00

Wystawy poświęcone jubileuszowi 70 lat Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku to podróż w czasie przez tysiąclecia życia codziennego, kultury materialnej i duchowej mieszkańców tej ziemi, którą możemy odbyć dzięki odkryciom kilku pokoleń badaczy Działu Archeologii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Są to trzy wystawy zróżnicowane tematycznie: od eksponatów przyrodniczych na wystawie W kamień zmienione z ery paleozoicznej, poprzez Skarby minionych wieków – depozyty ozdób i monet oraz Oblicza przeszłości – najważniejsze odkrycia dawnych osad, grodów, kurhanów, nekropoli, historycznych miast i rezydencji.