Rodzina

Ojcowie coraz częściej korzystają z urlopów rodzicielskich? Spadek dynamiki

2026.03.30 13:00

Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz Fundacja Share the Care przedstawiły raport „Równość rodzicielska w Polsce trzy lata od wdrożenia dyrektywy work-life balance”, który podsumowuje zmiany od nowelizacji Kodeksu pracy w kwietniu 2023 roku.

- Chcemy tworzyć możliwości, usuwać bariery, które stoją na drodze do decyzji w sprawie rodziny. Jeszcze niedawno żłobek kosztował średnio tysiąc złotych miesięcznie. Dzięki programowi „Aktywny Rodzic” jego koszty są teraz dla rodziców dziesięć razy mniejsze – przypomniała Aleksandra Gajewska, wiceministra rodziny, pracy i polityki społecznej, otwierając spotkanie w Centrali ZUS.

Jednym z najważniejszych wniosków jest wyraźny wzrost udziału ojców korzystających z urlopów rodzicielskich. W 2025 roku zrobiło to już 24% ojców, podczas gdy w 2022 roku był to zaledwie 1%. To bezpośredni efekt wdrożenia dyrektywy work-life balance w Polsce. W liczbach bezwzględnych oznacza to wzrost z 3,7 tys. ojców w 2022 roku do 57 tys. w 2025 roku.

– Analizując dane z dwóch lat od nowelizacji Kodeksu pracy, możemy mówić o realnym postępie. Zwłaszcza, że są kraje UE, które wciąż nie wdrożyły tej dyrektywy – mówi Karolina Andrian, członkini zarządu Fundacji Share the Care.

Jednocześnie tempo zmian zaczyna słabnąć. W porównaniu z 2024 rokiem udział ojców wzrósł o 7 punktów procentowych, a łączny wzrost w ciągu trzech lat wyniósł 23 pp.

– Skala zmian jest znacząca, ale spadek dynamiki pokazuje, że rodzice nadal napotykają bariery w łączeniu życia zawodowego z rodzinnym. To sygnał, że potrzebne są dalsze działania systemowe, edukacyjne oraz większe zaangażowanie instytucji publicznych i pracodawców – mówi Mariusz Jedynak, członek zarządu ZUS.

Ojcowie korzystają krócej i rzadziej niż matki

Mimo rosnącej liczby ojców korzystających z urlopów rodzicielskich, ich udział w łącznej liczbie wykorzystanych dni pozostaje niski i wynosi 6%. Średnia długość urlopu ojca to 43 dni, podczas gdy matki korzystają średnio przez 143 dni. Oznacza to, że ojcowie nie wykorzystują w pełni przysługującego im 9-tygodniowego urlopu nietransferowalnego.

– Wraz z nowelizacją Kodeksu pracy ojcowie zyskali indywidualne prawo do części urlopu rodzicielskiego oraz 9 tygodniu urlopu rodzicielskiego, której nie mogą „oddać” mamie. Dlaczego wykorzystują jedynie nieco ponad 6 tygodni? To wymaga dalszych analiz – tłumaczy Karolina Andrian.

Niepokoi także spadek odsetka mężczyzn korzystających z urlopu ojcowskiego – z 64% w 2024 roku do 58% w 2025 roku.

– Przypomnijmy, że za urlop ojcowski przysługuje zasiłek w wysokości 100% podstawy wynagrodzenia, a za rodzicielski 70%. Tymczasem obserwujemy wzrost wykorzystania urlopu rodzicielskiego i spadek ojcowskiego, co w pewnym sensie podważa dominującą narrację o barierach ekonomicznych – dodaje Karolina Andrian.

Wyższe zasiłki ojców niż matek

Dane za 2025 rok pokazują także znaczącą różnicę w wysokości świadczeń. Średni dzienny zasiłek dla ojca za urlop rodzicielski wynosił 255 zł, a dla matki 175 zł.

– Od kilku lat obserwujemy, że różnica w wysokości zasiłków matek i ojców się zmniejsza, co jest pozytywnym zjawiskiem. Udział zasiłku matek w zasiłku ojców wzrósł z 64% w 2024 roku do 69% w 2025 roku, jednak nadal pozostaje wyraźny. W przypadku urlopów macierzyńskiego i ojcowskiego różnice są mniejsze – wskaźnik ten wynosi 78% – komentuje Mariusz Jedynak z ZUS.

Kobiety nadal dominują w opiece nad dziećmi

Dane z raportu jednoznacznie potwierdzają, że moment pojawienia się dziecka istotnie wpływa na aktywność zawodową rodziców – kobiety bez dzieci pracują niemal równie często jak mężczyźni (86% vs 88%), ale wraz z liczbą dzieci ich aktywność wyraźnie spada (do 64% przy trójce dzieci), podczas gdy w tym samym czasie aktywność zawodowa ojców rośnie (do 95%).

Pomimo pozytywnych zmian kobiety wciąż wykonują większość nieodpłatnej pracy opiekuńczej. W 2025 roku aż 78% dni absencji na opiekę nad chorym dzieckiem wykorzystały matki, a udział ojców wzrósł jedynie o 1 punkt procentowy rok do roku.