Kultura i Rozrywka

Rowerem przez historię Białegostoku. Przed nami jubileuszowy Peleton Pamięci

2026.08.13 11:30

Już w niedzielę, 23 sierpnia, ulicami Białegostoku przejedzie 10. edycja Peletonu Pamięci, organizowanego przez Muzeum Pamięci Sybiru. Wydarzenie łączy aktywność sportową z poznawaniem historii miasta i losów jego mieszkańców, którzy podczas II wojny światowej doświadczyli sowieckiej okupacji.

Jubileuszowa edycja będzie okazją nie tylko do wspólnego przejazdu rowerowego, ale również do odkrywania historii konkretnych osób i rodzin związanych z Białymstokiem. Jednym z ważnych punktów na trasie będzie opowieść o Jerzym Puciłowskim – białostoczaninie, harcerzu i Sybiraku, którego losy pokazują, jak dramatyczne były doświadczenia mieszkańców miasta po wkroczeniu Armii Czerwonej.

Historia Jerzego Puciłowskiego

Jerzy Puciłowski urodził się w 1927 roku. Jako młody chłopak aktywnie działał w harcerstwie. Jego rodzina miała również związki z wojskiem – ojciec Jerzego uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej jako żołnierz 21. Dywizji Piechoty.

Po wybuchu II wojny światowej sytuacja rodziny zmieniła się diametralnie. Białystok został zajęty przez Armię Czerwoną, a mieszkańcy miasta musieli zmierzyć się z nową, sowiecką rzeczywistością. Rodzina Puciłowskich obawiała się represji i wywózki. Strach nasilił się szczególnie po pierwszej masowej deportacji z lutego 1940 roku.

Kolejne deportacje pokazały mieszkańcom okupowanych terenów, że nikt nie mógł być pewien swojego losu. Rodziny mogły zostać wyrwane ze swoich domów i w ciągu kilku godzin zmuszone do rozpoczęcia nieznanej drogi na Wschód. W historii Puciłowskich szczególnie interesujący jest wątek dotyczący tego, komu udało się uniknąć wywózki i jaka znajomość miała w tym pomóc. Odpowiedzi na te pytania uczestnicy tegorocznego Peletonu Pamięci poznają podczas wydarzenia.

Pamiątki po Sybiraku w muzeum

Losy Jerzego Puciłowskiego są obecnie przypominane przez Muzeum Pamięci Sybiru również za sprawą sierpniowego „Eksponatu Miesiąca”. Pamiątki związane z jego życiem można oglądać w muzeum.

Takie osobiste przedmioty mają szczególne znaczenie. Dzięki nim wielka historia nabiera indywidualnego wymiaru. Za statystykami dotyczącymi deportacji i represji stoją bowiem konkretni ludzie, ich rodziny, codzienne życie, marzenia, lęki i dramatyczne decyzje.

Historia Puciłowskich przypomina również, że doświadczenie sowieckiej okupacji dotknęło całe pokolenia mieszkańców Białegostoku. Dziś ich losy są ważnym elementem pamięci o historii miasta.

Rowerem przez historię Białegostoku

Peleton Pamięci od lat łączy sport z edukacją historyczną. Rowerowa trasa pozwala spojrzeć na Białystok z innej perspektywy i poznać wydarzenia, które rozgrywały się w miejscach znanych mieszkańcom współczesnego miasta.

– Peleton ma charakter sportowy, ale jego ważnym aspektem jest też pamięć o trudnych wydarzeniach sprzed 80 lat. Celem edukacyjnym, który przyświeca Muzeum Pamięci Sybiru, jest przybliżenie historii naszego miasta z czasów okupacji sowieckiej – podkreśla prof. Wojciech Śleszyński, dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru.

Tegoroczna, jubileuszowa edycja ma być więc czymś więcej niż rekreacyjnym przejazdem. Organizatorzy chcą zachęcić uczestników do aktywnego poznawania historii Białegostoku oraz refleksji nad losem mieszkańców, których życie zostało naznaczone wojną i represjami.

10. Peleton Pamięci odbędzie się w niedzielę, 23 sierpnia. Start zaplanowano na godzinę 17:00 z placu pod Teatrem Dramatycznym im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku. Osoby zainteresowane udziałem mogą zarejestrować się za pośrednictwem formularza dostępnego na stronie Muzeum Pamięci Sybiru. Na zarejestrowanych uczestników czeka również specjalny pakiet gadżetów przygotowany dla rowerzystów.