Imprezy

Wykłady, pokazy, imprezy okolicznościowe

Spotkanie wokół książki „Przesiedleńcy czy uchodźcy?" Siarhieja Czyhryna

Wykłady, pokazy, imprezy okolicznościowe

05 lut 2026

Czwartek

godz. 17:00

Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku

ul. M. Skłodowskiej-Curie 14 A, 15-097 Białystok

5 lutego w Książnicy Podlaskiej odbędzie się prezentacja książki „Przesiedleńcy czy uchodźcy? O Białorusinach przesiedlonych z Polski do Białorusi w latach 1944–1948”. Publikacja ta jest polskim przekładem opracowania białoruskiego dziennikarza i krajoznawcy Siarhieja Czyhryna pt. „Рэпатрыяцыя беларусаў Беласточчыны (1944-1948 гады)” [„Repatriacja Białorusinów Białostocczyzny w latach
1944-1948”] wydanego w 2024 roku przez Radę Programową Tygodnika Białorusinów w Polsce „Niwa”.

Książka opowiada o wydarzeniach z lat 1944–1948, kiedy to tysiące białoruskich rodzin z Białostocczyzny zostały zmuszone do opuszczenia rodzinnych wsi i gospodarstw. We wrześniu 1944 roku pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a rządem Radzieckiej Białorusi podpisano układ o wymianie ludności. Zgodnie z dokumentem osoby narodowości polskiej mogły przesiedlić się z Radzieckiej Białorusi do Polski, natomiast Białorusini, którzy znaleźli się w granicach powojennej Polski – do BSRR. Choć przesiedlenia miały być dobrowolne, w rzeczywistości decyzje często zapadały pod presją, groźbami lub w atmosferze strachu. Część osób liczyła na lepsze warunki ekonomiczne na nowym miejscu, inni uciekali, ratując życie. W efekcie Białostocczyznę opuściło ponad 36 tysięcy Białorusinów.

Podstawę książki stanowią dokumenty archiwalne, fotografie oraz wspomnienia przesiedleńców i ich potomków, które autor gromadził przez wiele lat, począwszy od roku 2000. Te osobiste relacje pozwalają spojrzeć na wielką historię przez pryzmat doświadczeń konkretnych rodzin i ludzi, dla których przesiedlenie stało się traumą na całe życie.
Wydanie polskojęzyczne otrzymało nową redakcje i zostało uzupełnione o materiały ilustracyjne oraz artykuł wstępny profesora Eugeniusza Mironowicza. Historyk opisuje w nim polityczne, społeczne i kulturowe uwarunkowania przymusowych przesiedleń po II wojnie światowej, a także szerszy kontekst geopolityczny tamtych wydarzeń.

W spotkaniu udział wezmą:
- Aneta Prymaka-Oniszk – dziennikarka, publicystka i pisarka, autorka książek „Bieżeństwo 1915. Zapomniani uchodźcy” oraz „Kamienie musiały polecieć. Wymazywana przeszłość Podlasia”. Wystąpi ona w roli ekspertki i prowadzącej spotkanie.
- Eugeniusz Mironowicz – historyk, doktor habilitowany, profesor Uniwersytetu w Białymstoku, specjalista w zakresie historii mniejszości białoruskiej w Polsce, autor prac naukowych dotyczących polityki narodowościowej XX wieku.
- Anatol Wap – historyk, dyrektor Centrum Kultury Białoruskiej w Białymstoku.

Spotkanie będzie okazją do rozmowy o zapomnianych kartach powojennej historii, o tym, dlaczego wydarzenia te przez długi czas pozostawały poza uwagą specjalistów i opinii publicznej oraz dlaczego dziś tak ważne jest przywracanie im głosu.