Aktualności

Uratowali życie, ryzykując własne. Po latach uhonorowano rodzinę Pogorzelskich

2026.07.30 11:00

Po latach pamięć o niezwykłej odwadze Władysławy i Bolesława Pogorzelskich została uhonorowana w wyjątkowy sposób. W Białymstoku córka Wanda Tarasiuk oraz wnuczka Barbara Leończuk odebrały honorowe medale i dyplomy przyznane ich przodkom przez Instytut Yad Vashem.

Ryzykowali wszystko, by ocalić ludzkie życie

Historia Władysławy i Bolesława Pogorzelskich jest świadectwem niezwykłej odwagi i człowieczeństwa. Małżeństwo zostało uhonorowane tytułem Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata za uratowanie Szmula Garbera – swojego znajomego, który po ucieczce z białostockiego getta bezskutecznie próbował znaleźć bezpieczne schronienie.

Gdy wszystkie wcześniejsze próby ukrycia się zakończyły niepowodzeniem, Garber zwrócił się o pomoc do Pogorzelskich. Wiedzieli, że za ukrywanie Żyda okupanci niemieccy przewidywali karę śmierci dla całej rodziny. Mimo to zdecydowali się otworzyć przed nim drzwi swojego domu. Pod swój dach przyjęli go, choć wychowywali ośmioro dzieci i doskonale zdawali sobie sprawę z konsekwencji swojej decyzji. Ich odwaga została nagrodzona – wszyscy przeżyli wojnę. Po jej zakończeniu Szmul Garber mieszkał z rodziną Pogorzelskich jeszcze przez rok.

Wojenne losy rozdzieliły przyjaciół

Powojenne życie nie oszczędziło jednak bohaterów tej historii. Bolesław Pogorzelski został aresztowany przez komunistyczne władze i spędził osiem lat w więzieniu. Szmul Garber podejmował próby uwolnienia swojego wybawcy, jednak okazały się one bezskuteczne. Ostatecznie wyjechał z Polski, a kontakt z rodziną, która ocaliła mu życie, z czasem się urwał.

Pamięć o tych wydarzeniach przetrwała jednak dzięki rodzinnej opowieści. Garber przekazał swoją historię synowi Josephowi, który po latach doprowadził do uhonorowania swoich wybawców przez Instytut Yad Vashem.

Rodzinna pamięć, która nie zaginęła

Podczas uroczystości w Białymstoku o wartościach, którymi kierowali się jej dziadkowie, mówiła ich wnuczka Barbara Leończuk. – Czynić dobro i być przyzwoitym, to dewiza moich dziadków – powiedziała podczas uroczystości. – Dlatego przyjęli oni pod swój dach Szmula Garbera. Opowieść o nim była zawsze obecna w naszej rodzinie. Cieszę się, ze dzięki staraniom jego syna i Instytutu Yad Vashem ich wspólna historia nie zostanie zapomniana.

Tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata został przyznany Władysławie i Bolesławowi Pogorzelskim w 2022 roku. Ponieważ przez całe życie byli związani ze wsią Rostołty na Białostocczyźnie, właśnie w Białymstoku ich potomkinie odebrały medale i dyplomy upamiętniające ten niezwykły czyn.

Pamięć o bohaterach jest naszym obowiązkiem

Uroczystość była nie tylko okazją do uhonorowania rodziny Pogorzelskich, ale także przypomnieniem o tysiącach Polaków, którzy w czasie okupacji nie wahali się ratować prześladowanych Żydów.

– To wielka radość móc uczestniczyć w tym wydarzeniu – powiedział Tadeusz Truskolaski. – Możemy być dumni z Polaków, którzy w niewyobrażalnie trudnych czasach potrafili podjąć decyzję narażania życia swojego i najbliższych, żeby uratować inną osobę. Naszym obowiązkiem jest przechowanie pamięci o takich bohaterach.

Najwyższe izraelskie odznaczenie cywilne

Tytuł Sprawiedliwy wśród Narodów Świata jest najwyższym izraelskim odznaczeniem cywilnym przyznawanym osobom, które z narażeniem własnego życia ratowały Żydów podczas Holokaustu. Wyróżnienie nadaje Instytut Pamięci Męczenników i Bohaterów Holokaustu Yad Vashem w Jerozolimie.

Osoby uhonorowane tym tytułem otrzymują medal z wygrawerowanym nazwiskiem, dyplom uznania oraz prawo do upamiętnienia ich nazwisk na Ścianie Honoru w Ogrodzie Sprawiedliwych Instytutu Yad Vashem. Na medalu widnieją słowa pochodzące z Talmudu: „Kto ratuje jedno życie, ten jakby uratował cały świat”. Do tej pory tytuł Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata otrzymało 28 707 osób na całym świecie, w tym 7 318 Polaków. Liczba ta stale rośnie, a każda kolejna historia przypomina, że nawet w najciemniejszych czasach można było zachować człowieczeństwo.