Białystok: Transformacja. Jak lata 90. zmieniły miasto | Wschód Kultury / Inny Wymiar

W ramach festiwalu Wschód Kultury/Inny Wymiar zapraszamy na dyskusję

BIAŁYSTOK: TRANSFORMACJA. JAK LATA 90. ZMIENIŁY MIASTO?
goście: Olga Drenda, Andrzej Kłopotowski, Rafał Rudnicki, Katarzyna Sztop-Rutkowska
moderacja: Anna Cymer

11 lipca 2026, godz. 16:00
Centrum im. Ludwika Zamenhofa, ul. Warszawska 19
wstęp wolny

Punktem wyjścia do dyskusji będzie architektura lat 90., dynamicznie (i często chaotycznie) zmieniająca się wraz z transformacją polityczną, ekonomiczną i społeczną. Porozmawiamy o tym, jak nowa rzeczywistość wpłynęła na kształt naszych ulic, ale też o tym, jak ta nowa, postmodernistyczna przestrzeń formatowała samych mieszkańców. Zastanowimy się, czym na tym tle charakteryzuje się miejska przestrzeń w Białymstoku i jak na jego specyfikę wpłynęło unikalne, przygraniczne położenie miasta, wieloetniczny skład społeczny czy powojenne migracje.

Spojrzymy na Białystok tamtej dekady bez idealizacji: z jego tętniącymi życiem rynkami i bazarami, nowymi funkcjami i formami architektury, ale i dziką, nieskoordynowaną zabudową oraz wszechobecnym kontrastem między otwierającymi się nagle gigantycznymi możliwościami a chronicznym brakiem środków na ich realizację. To była epoka wielkich aspiracji, fascynacji nowymi materiałami i jednoczesnego radzenia sobie z ekonomicznymi niedoborami. Co z tego krajobrazu przetrwało w tkance miasta i naszej mentalności, a o czym wolelibyśmy zapomnieć?

Anna Cymer – historyczka architektury, dziennikarka, popularyzatorka wiedzy o architekturze. Pisze zarówno do mediów popularnych, jak i branżowych, związana jest z portalem Culture.pl. Autorka książek „Architektura w Polsce 1945 – 1989” oraz „Długie lata 90. Architektura w Polsce czasów transformacji”.

Olga Drenda – pisarka, eseistka, tłumaczka. Absolwentka etnologii i antropologii kultury na UJ. Autorka książek „Duchologia polska. Rzeczy i ludzie w latach transformacji”, „Wyroby. Pomysłowość wokół nas” (za którą otrzymała nominację do Paszportów Polityki i Nagrodę Literacką Gdynia w kategorii esej), „Słowo humoru” oraz rozmów „Czyje jest nasze życie” (wspólnie z Bartłomiejem Dobroczyńskim) i „Książka o miłości” (wspólnie z Małgorzatą Halber). Od 2013 roku prowadzi facebookową stronę Duchologia. Stale współpracuje m.in. z „Tygodnikiem Powszechnym”. W 2024 i 2025 była dyrektorką kreatywną Festiwalu Conrada w Krakowie. Prowadzi rozmowy w cyklu Perły Archiwów na kanale Rekonstrukcja Cyfrowa TVP, a wspólnie z Jackiem Paśnikiem – autorską audycję w radiowej Czwórce.

Andrzej Kłopotowski – białostoczanin od urodzenia. Od 2019 roku tworzy Osiedlownik – alternatywny przewodnik po białostockich blokowiskach. Prowadzi spacery po osiedlach. Zaangażowany był w projekt „Ładniej? PRL w przestrzeni miasta” poświęcony białostockiej architekturze lat 1945-1989 (Fundacja Uniwersytetu w Białymstoku). Autor przewodników turystycznych po miastach i państwach Europy Środkowo-Wschodniej, m.in. Litwie, Estonii, Białorusi, Dreźnie czy Bratysławie (wyd. Bezdroża). Dziennikarz, turysta miejski, miłośnik komiksu. Obecnie, w ramach Stypendium Artystycznego Marszałka Województwa Podlaskiego, pracuje nad przewodnikiem po białostockiej architekturze.

Rafał Rudnicki – Zastępca Prezydenta Miasta Białegostoku od ponad 12 lat. W Urzędzie Miejskim w Białymstoku nadzoruje m.in. sprawy kultury, sportu, promocji, zagospodarowania przestrzennego oraz partycypacji społecznej. Był m.in. dziennikarzem białostockich gazet, prowadził własną firmę zajmującą się marketingiem i PR, przez ponad 7 lat był kierownikiem biura reklamy i marketingu w TVP S.A. Oddział w Białymstoku. Członek Rady Polskiej Organizacji Turystycznej. Od 53 lat, a więc od momentu urodzenia, uważa Białystok za najlepsze miejsce do życia. Absolwent studiów prawniczych na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, Podyplomowych Studiów Menedżerskich na Wydziale Ekonomii tego samego uniwersytetu oraz Master of Business Administration w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania w Białymstoku (we współpracy z Fachhochschule des Mittelstands w Bielefeld).

Katarzyna Sztop-Rutkowska – socjolożka, łodzianka z 26-letnim stażem białostockim, pracuje na Wydziale Socjologii UwB i prowadzi Fundację SocLab w Białymstoku.

Organizatorami festiwalu Wschód Kultury/Inny Wymiar są: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Miasto Białystok i Białostocki Ośrodek Kultury.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i budżetu Miasta Białegostoku w ramach projektu Wschód Kultury koordynowanego przez Narodowe Centrum Kultury.

Sponsorem festiwalu jest firma STRABAG.

Pełny program Festiwalu znajdziecie tutaj: Festiwal Wschód Kultury/Inny Wymiar 2026

fot. Białostocki Ośrodek Kultury