Aktualności

Historia, której nie wolno zapomnieć. Białystok oddaje hołd ofiarom zagłady

2026.01.27 14:30

Białystok uczcił 81. rocznicę wyzwolenia Auschwitz-Birkenau i Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holocaustu. Władze miasta oddały hołd zamordowanym Żydom, przypominając o zagładzie lokalnej społeczności i bohaterstwie powstańców getta.

27 stycznia przypada 81. rocznica wyzwolenia niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau – miejsca, które stało się jednym z najbardziej wstrząsających symboli Holocaustu. Decyzją Organizacji Narodów Zjednoczonych data ta została ustanowiona Międzynarodowym Dniem Pamięci o Ofiarach Holocaustu, upamiętniając miliony Żydów oraz przedstawicieli innych narodów zamordowanych przez nazistowski reżim.

Białystok – miasto o bogatej, wielokulturowej historii – również włącza się w obchody tej rocznicy, oddając hołd żydowskim współmieszkańcom, którzy przez wieki współtworzyli jego tożsamość, a podczas II wojny światowej zostali niemal całkowicie zgładzeni.

Symboliczne miejsca pamięci w przestrzeni miasta

W imieniu władz miasta pamięć o ofiarach uczcił zastępca prezydenta Białegostoku Rafał Rudnicki, odwiedzając dwa szczególnie ważne miejsca związane z tragicznymi losami białostockich Żydów. Wieniec został złożony pod Pomnikiem Wielkiej Synagogi przy ul. Suraskiej, natomiast światło pamięci zapłonęło pod Pomnikiem Powstańców Getta na Placu im. Mordechaja Tennenbauma.

To właśnie te dwa punkty w przestrzeni miasta stanowią symboliczne ramy dramatu żydowskiej społeczności Białegostoku w czasie okupacji niemieckiej.

– W tych dwóch miejscach symbolicznie zamyka się los białostockich Żydów podczas II wojny światowej. Naziści spalili Wielką Synagogę już w czerwcu 1941 roku, wkrótce po wkroczeniu do naszego miasta – skomentował Rafał Rudnicki. – Natomiast Pomnik Powstańców Getta przypomina o bohaterskim zrywie przed likwidacją getta w sierpniu 1943 roku.

Pomnik Wielkiej Synagogi upamiętnia miejsce, w którym znajdowała się największa i jedna z najważniejszych synagog w Białymstoku. W czerwcu 1941 roku, tuż po zajęciu miasta przez wojska niemieckie, naziści zapędzili do jej wnętrza około dwóch tysięcy Żydów, po czym podpalili budynek, skazując zgromadzonych na śmierć w płomieniach. Zbrodnia ta stała się jednym z pierwszych aktów masowego terroru wobec ludności żydowskiej w mieście.

Powstanie w getcie białostockim – akt odwagi i oporu

Drugim kluczowym punktem pamięci jest Pomnik Powstańców Getta. Powstanie w getcie białostockim, które wybuchło 16 sierpnia 1943 roku, było jednym z największych zbrojnych wystąpień żydowskich w okupowanej Polsce. Stanowiło desperacką, lecz heroiczną odpowiedź na decyzję niemieckich władz okupacyjnych o ostatecznej likwidacji getta.

Choć powstanie zostało krwawo stłumione, do dziś pozostaje symbolem oporu, godności i walki o człowieczeństwo w obliczu skrajnego okrucieństwa.

Wieczorem tego samego dnia Muzeum Pamięci Sybiru zostanie podświetlone na kolor żółty – barwę, która w czasie II wojny światowej była narzędziem nazistowskiej polityki segregacji i dehumanizacji Żydów. Od 1941 roku zmuszani byli oni do noszenia żółtej gwiazdy Dawida, natomiast więźniowie obozów koncentracyjnych oznaczani byli żółtym trójkątem. Dziś kolor ten staje się znakiem pamięci i przestrogą, przypominającą o konsekwencjach nienawiści i wykluczenia.

Dziedzictwo, którego nie wolno zapomnieć

II wojna światowa przyniosła tragiczny kres białostockiej społeczności żydowskiej, która przez stulecia stanowiła znaczącą część mieszkańców miasta i miała ogromny wpływ na jego rozwój gospodarczy, życie społeczne oraz kulturę. Zagłada tej społeczności pozostawiła pustkę, której nie da się wypełnić.

Współczesny Białystok podejmuje jednak wysiłek, by pamięć o wspólnej historii była żywa nie tylko w dni rocznicowe, lecz także poprzez edukację, działalność instytucji kultury oraz obecność miejsc pamięci w przestrzeni miasta.

Pamięć ta jest nie tylko hołdem dla ofiar, ale również moralnym zobowiązaniem wobec przyszłych pokoleń.