Aktualności

Hołd dla Sybiraków – pamięć o ofiarach deportacji w Białymstoku

2026.02.10 16:30

Białystok oddał hołd ofiarom pierwszej masowej wywózki Polaków na Sybir, która miała miejsce 86 lat temu. W uroczystościach uczestniczyli przedstawiciele samorządu, służby mundurowe, harcerze oraz mieszkańcy miasta, wspominając zarówno tych, którzy zginęli, jak i tych, którym udało się przeżyć.

Kwiaty i znicze w miejscach pamięci

W rocznicę pierwszej z czterech masowych deportacji kwiaty i znicze złożono w kluczowych miejscach pamięci w Białymstoku. Złożono je pod Pomnikiem-Grobem Nieznanego Sybiraka przy ulicy Piastowskiej, przy Pomniku-Znaku Pamięci Polskiej Golgoty Wschodu przy Dworcu Fabrycznym na ulicy R. Traugutta oraz pod Pomnikiem Matki Sybiraczki, który stoi przed wejściem do Muzeum Pamięci Sybiru. W uroczystościach uczestniczyli zastępcy prezydenta miasta, Rafał Rudnicki i Tomasz Klim.

– Naszym obowiązkiem jest nigdy nie zapomnieć o tych wszystkich, którzy padli ofiarą represji Stalina tylko dlatego, że byli Polakami, że zagrażali nowemu porządkowi, jaki miał być przez okupanta wprowadzony na dawnych Kresach Rzeczypospolitej – powiedział Rafał Rudnicki. – Ta rocznica boleśnie przypomina nam, dokąd prowadzi imperialna przemoc i pogarda dla ludzkiej godności. Dziś, gdy wojna wciąż toczy się tuż za naszą granicą, ta lekcja historii brzmi szczególnie mocno.

O godzinie 17:00 wzdłuż torów prowadzących niegdyś pociągi na wschód, przed wejściem do Muzeum Pamięci Sybiru, uczestnicy zapalili światła pamięci.

Historia pierwszej deportacji

Pierwsza fala masowych wywózek rozpoczęła się w nocy z 9 na 10 lutego 1940 roku. Sowieckie NKWD objęło represjami przede wszystkim osadników wojskowych z Kresów, uczestników wojny 1920 roku oraz ich rodziny, a także ziemian, urzędników, kolejarzy, leśników, policjantów, sędziów, prokuratorów i wojskowych. Wywożonych kierowano głównie do Archangielska, Irkucka, Kraju Krasnojarskiego oraz Komi. Historycy szacują, że w głąb ZSRR deportowano około 140 tysięcy osób.

Wielu z nich zmarło już w czasie transportu z powodu wycieńczenia, głodu i mrozu. Cztery największe fale deportacji w latach 1940–1941 miały na celu trwałe wyniszczenie polskiej inteligencji i podporządkowanie Kresów władzy sowieckiej. W sumie na Syberię wywieziono od trzystu tysięcy do ponad miliona osób, a pierwsza wywózka była najtragiczniejsza.

W Białymstoku pamięć o Sybirakach jest szczególnie żywa. Działa tu Muzeum Pamięci Sybiru, jedyne takie w Polsce, wybudowane przez Miasto Białystok. Przez kilkanaście lat organizowany był Międzynarodowy Marsz Żywej Pamięci Polskiego Sybiru, a w miniony weekend po raz ósmy odbył się Bieg Pamięci Sybiru. Te inicjatywy mają na celu przypominanie o tragedii, która dotknęła tysiące polskich rodzin i kształtowanie świadomości historycznej kolejnych pokoleń.