Praca

Praca, remont, wesele, a nawet wakacje. ZUS ujawnia, co robili Podlasianie na L4

2026.08.13 13:00

Ponad 6,4 tys. kontroli zwolnień lekarskich przeprowadził w pierwszym półroczu 2026 roku białostocki ZUS. W regionie wstrzymano wypłatę części zasiłków i obniżono świadczenia po ustaniu zatrudnienia na łączną kwotę niemal 2,6 mln zł.

Zwolnienie lekarskie ma służyć leczeniu i powrotowi do zdrowia. Nie oznacza jednak, że osoba przebywająca na L4 musi przez cały czas siedzieć w domu. Może iść do lekarza, zrobić zakupy albo w uzasadnionej sytuacji odprowadzić dziecko do przedszkola. Problem pojawia się, gdy aktywność może utrudniać leczenie. ZUS kontroluje zarówno prawidłowość wystawiania zwolnień, jak i sposób ich wykorzystywania.

– Pierwszy rodzaj kontroli przeprowadzają lekarze orzecznicy ZUS. Jeśli lekarz orzecznik ZUS stwierdzi, że ubezpieczony odzyskał zdolność do pracy, zwolnienie zostaje skrócone. Prawo do świadczenia chorobowego przysługuje wówczas tylko do dnia badania - informuje Krystyna Michałek, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie kujawsko-pomorskim.

Druga forma kontroli dotyczy tego, co ubezpieczony robi w czasie L4.

– Drugi rodzaj kontroli dotyczy tego, jak ubezpieczony wykorzystuje zwolnienie lekarskie. Sprawdzane jest, czy w tym czasie nie wykonuje pracy zarobkowej lub nie podejmuje aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Takie kontrole może prowadzić ZUS, a także pracodawcy zgłaszający do ubezpieczenia chorobowego powyżej 20 ubezpieczonych - dodaje rzeczniczka.

W pierwszym półroczu 2026 r. ZUS w Białymstoku przeprowadził ponad 6,4 tys. kontroli. W ich wyniku wstrzymano wypłatę 163 zasiłków na łączną kwotę 183,8 tys. zł. Dodatkowo świadczenia po ustaniu zatrudnienia obniżono o 2,4 mln zł. Łącznie daje to niemal 2,6 mln zł. W całej Polsce skala była większa. ZUS przeprowadził 219,7 tys. kontroli, wstrzymując wypłatę 10,5 tys. zasiłków na ponad 18,5 mln zł. Świadczenia po ustaniu zatrudnienia obniżono o 143,6 mln zł. Łączny efekt wyniósł 162,2 mln zł.

Praca, remont, wesele. Co robią Polacy na L4?

Osoba na L4 może wykonywać czynności związane z leczeniem i codziennym życiem. Nie oznacza to jednak zgody na pracę czy wakacyjny wyjazd. Nie wolno wykonywać pracy zarobkowej ani podejmować aktywności niezgodnych z celem zwolnienia. Zasada obowiązuje niezależnie od tego, czy lekarz zaznaczył, że chory „powinien leżeć”, czy że „może chodzić”. Kontrole pokazują, że nie wszyscy o tym pamiętają. ZUS ujawniał przypadki osób, które podczas zwolnienia pracowały we własnych firmach, remontowały mieszkania, budowały domy, naprawiały dachy, wykonywały większe prace porządkowe czy zajmowały się ogrodem. Zdarzały się także wyjazdy wypoczynkowe, wesela, mecze i inne imprezy.

W Podlaskiem kontrolerzy zastali między innymi właściciela firmy zajmującej się naprawą i sprzedażą zegarków. Mężczyzna tłumaczył, że pojawił się w firmie tylko na chwilę, aby zastąpić żonę, która wyszła do apteki. W innym przypadku właścicielka firmy szyjącej bieliznę została zastana w biurze zakładu w fartuchu ubrudzonym nićmi. Twierdziła, że przyszła wyłącznie załatwić zaległe sprawy księgowe.

Kontrola w zakładzie produkującym meble wykazała natomiast, że właściciel przebywający na L4 przycinał płyty meblowe. Tłumaczył, że robił to na własny użytek. Podobne sytuacje dotyczyły branży usługowej. Właścicielka salonu fryzjerskiego podczas zwolnienia obsługiwała klientki, ponieważ pracownica niespodziewanie była nieobecna. W salonie kosmetycznym właścicielka wykonywała zabieg, tłumacząc, że pracownica spóźniła się do pracy, a klientka już czekała.

Od 2027 roku ważna zmiana dla pracujących w kilku miejscach

Od 2027 r. zmienią się zasady dotyczące osób zatrudnionych w kilku miejscach. Jeżeli pozwolą na to stan zdrowia i charakter wykonywanej pracy, lekarz będzie mógł – na wniosek ubezpieczonego – wystawić L4 tylko dla wybranego miejsca pracy.
W praktyce oznacza to, że osoba może być niezdolna do wykonywania jednej pracy, ale nadal zdolna do wykonywania innej. W takim przypadku będzie mogła korzystać ze zwolnienia u jednego pracodawcy, a u drugiego nadal pracować.