Praca

Zaczęło się 13 kwietnia. To będzie koniec nadużyć L4?

2026.04.13 15:35

Od 13 kwietnia weszły w życie zmiany w przepisach dotyczących utraty prawa do zasiłku chorobowego w przypadku niewłaściwego wykorzystywania zwolnień lekarskich.

Nowelizacja obejmuje również zasady kontroli ich prawidłowego użycia oraz regulacje dotyczące kwalifikacji i zatrudniania personelu medycznego w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Zwolnienie lekarskie ma służyć przede wszystkim leczeniu i regeneracji organizmu, aby umożliwić pracownikowi powrót do pracy. Nowe przepisy precyzują, czym jest praca zarobkowa oraz jakie działania uznaje się za niezgodne z celem zwolnienia. Podstawowa zasada pozostaje jednak niezmienna – okres choroby powinien być przeznaczony na powrót do zdrowia. W tym czasie nie należy podejmować pracy ani aktywności, które mogłyby utrudnić leczenie lub wydłużyć rekonwalescencję. W przeciwnym razie można stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia.

Za pracę zarobkową uznaje się każdą działalność przynoszącą dochód, bez względu na jej formę prawną. Wyjątek stanowią tzw. czynności incydentalne, czyli sporadyczne działania wynikające z ważnych okoliczności – przy czym polecenie pracodawcy nie jest taką okolicznością. Za działania niezgodne z celem zwolnienia uważa się te, które utrudniają leczenie lub opóźniają powrót do zdrowia. Nie obejmuje to jednak codziennych, podstawowych czynności ani incydentalnych sytuacji wynikających z istotnych potrzeb.

Przepisy jasno wskazują, że w czasie zwolnienia lekarskiego dopuszczalne są niektóre aktywności. Należą do nich m.in. wizyty lekarskie, wykup leków, udział w zabiegach czy rehabilitacji oraz inne działania zalecone przez lekarza. Dozwolone są także zwykłe czynności życia codziennego, takie jak zakupy czy opieka nad dzieckiem – zwłaszcza gdy osoba chora nie może liczyć na pomoc innych. Możliwe jest również wykonanie jednorazowych czynności wynikających z ważnych okoliczności, np. podpisanie dokumentów, udział w pogrzebie bliskiej osoby czy pilna sprawa urzędowa.

Nowelizacja doprecyzowuje także zasady kontroli zwolnień lekarskich. Nadal prowadzą je ZUS oraz płatnicy składek, a kontrole obejmują zarówno zwolnienia z powodu choroby, jak i opieki nad chorym członkiem rodziny. Mogą dotyczyć również osób, które utraciły ubezpieczenie chorobowe. Kontrolerzy otrzymali dodatkowe uprawnienia – mogą m.in. sprawdzić tożsamość osoby kontrolowanej, wejść do miejsca kontroli oraz uzyskać potrzebne informacje od niej, pracodawcy i lekarza prowadzącego.

Zmiany objęły również zasady orzecznictwa lekarskiego w ZUS. Dotychczas orzeczenia wydawali wyłącznie lekarze specjaliści zatrudnieni na etacie. Obecnie, w określonych przypadkach, mogą to robić także fizjoterapeuci posiadający odpowiednią specjalizację oraz pielęgniarki i pielęgniarze z kwalifikacjami w zakresie oceny niezdolności do samodzielnej egzystencji. Rozszerzono także krąg lekarzy uprawnionych do pełnienia funkcji orzeczników – oprócz specjalistów mogą nimi być lekarze w trakcie specjalizacji oraz osoby z co najmniej pięcioletnim doświadczeniem zawodowym. Wprowadzono również większą elastyczność w formach zatrudnienia – personel medyczny może współpracować z ZUS zarówno na podstawie umowy o pracę, jak i umów cywilnoprawnych.

Tagi