Zdrowie

Rekordowy rok transplantacji w Białymstoku. 41 nerek uratowało życie

2026.01.29 08:00

W 2025 roku Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Białymstoku odnotował wyjątkowe wyniki w dziedzinie transplantologii. Przeszczepiono 41 nerek, a także przeprowadzono 17 pobrań wielonarządowych.

Wyniki te zostały ogłoszone z okazji obchodzonego 28 stycznia Ogólnopolskiego Dnia Transplantacji, który w tym roku zbiega się z 60. rocznicą pierwszego przeszczepu nerki w Polsce. Przedstawione dane jednoznacznie pokazują, że rok 2025 był rekordowy zarówno pod względem liczby przeszczepów, jak i pobrań narządów.

Przełamanie kryzysu po pandemii

– W naszej Klinice w 2025 roku przeszczepiliśmy 41 nerek, przełamując tę taką złą passę, która się zaczęła w COVID-zie, gdzie był rzeczywiście dramatyczny spadek – mówił podczas konferencji prasowej dr hab. Jerzy Głowiński, kierownik Kliniki Chirurgii Naczyń i Transplantacji w USK. – Teraz stopniowo u nas i w całym kraju liczba przeszczepów mocno rośnie. To, czego byśmy sobie oczekiwali my, jako lekarze zajmujący się przeszczepami, to większej świadomości, że te nerki nie muszą pochodzić od dawców zmarłych, a mogą pochodzić od dawców żywych.

Jak podkreśla dr Głowiński, w Polsce odsetek przeszczepów od dawców żywych wciąż pozostaje niski – wynosi zaledwie 5–6%, podczas gdy w innych krajach europejskich sięga 20–50%.

– Rodziny albo bliscy decydują się, żeby oddać nerkę bliskiej osobie. Natomiast w Polsce to wciąż kuleje i przeszczepy rodzinne są na poziomie mniej więcej 5-6% i ten poziom jest niezmienny od 20–30 lat - dodał.

Edukacja i wsparcie autorytetów

Zdaniem dr Głowińskiego, kluczowa jest edukacja i mocny głos autorytetów, którzy mogliby zachęcać do przeszczepów rodzinnych.

– Niekoniecznie muszą to być autorytety młodzieżowe, czyli aktorzy, sportowcy, ale mogą być to też takie uznane autorytety moralne, typu Kościół albo politycy, którzy też się na to zdobędą i powiedzą, że jest to jak najbardziej potrzebne – dodaje kierownik Kliniki.

Większa świadomość społeczeństwa

Również dr Anna Litman-Krawczyk, koordynator ds. transplantacji Poltransplantu w USK, zaznacza, że działania edukacyjne przynoszą widoczne efekty. Coraz rzadziej spotyka się sprzeciw rodzin wobec pobierania narządów od osób, u których stwierdzono śmierć mózgową.

– „Jest zdecydowanie mniej sprzeciwów, wynika to z większej świadomości ludzi, także dzięki różnym akcjom, które prowadził m.in. nasz szpital, dzięki akcjom, które prowadził Poltransplant, takich jak ‘Bieg po nowe życie’, czy też rajdowi rowerowemu dla transplantacji, który w ubiegłym roku właśnie skończył się w murach naszej kliniki” – mówi dr Litman-Krawczyk.

W ubiegłym roku na oddziale intensywnej terapii było 21 potencjalnych dawców. Odbyło się 17 pobrań, przy 3 sprzeciwach i jednym przeciwwskazaniu medycznym. Z 17 dawców pobrano: 32 nerki, 14 wątrób, 2 serca, 1 płuco, 1 trzustkę, 11 rogówek.

– Rok 2025 był zdecydowanie lepszy od poprzednich lat, gdyż w 2024 roku koordynacji było 14, w 2023 – 10, a w 2022 – 13 – podkreśla dr Litman-Krawczyk.

Transplantacja to ludzkie historie

Koordynator zwraca uwagę, że transplantologia to nie tylko liczby, ale przede wszystkim historie ludzkie.

– Transplantacja polega na tym, że na początku mamy do czynienia z ludzkim dramatem, z ludzkim bólem związanym ze śmiercią najbliższej osoby, a kończy się nadzieją na nowe życie. Dlatego też korzystając z okazji, chciałabym z tego miejsca podziękować rodzinom naszych dawców, którzy potrafili przekuć swój ból w akt miłosierdzia. Za tymi biorcami stoją ludzie, którzy mogą dzięki Państwa łasce wrócić do normalnego życia, do swoich rodzin - oznajmił.

28 stycznia obchodzimy również 60. rocznicę pierwszego przeszczepu nerki w Polsce. W Białymstoku pierwszy taki zabieg odbył się 1 marca 1989 roku i był pierwszym przeszczepem na wschód od Wisły. Operację przeprowadził prof. Stanisław Głowiński wraz z zespołem chirurgów, a ze strony internistycznej nad pacjentem czuwał prof. Michał Myśliwiec.