Wernisaż wystawy Resztki

„Resztki” — słowo, będące tytułem wystawy początkowo przywodzi na myśl pejoratywne skojarzenia: coś niepotrzebnego, zużytego, pozostałego. Jednak skupienie uwagi na jego znaczeniu odsłania wieloznaczność: jako fragment i ślad po czymś, co już istniało, symbol pamięci, przemijania, czy niedoskonałości. Jest jednocześnie dowodem istnienia i znakiem utraty. Ale czy może być również początkiem czegoś nowego — redefinicji, rekonstrukcji, budowania na kanwie przeszłości? Artyści z Katedry Grafiki Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej przyglądają się „resztkom”, traktując je jako przedmiot obserwacji i analizy. W perspektywie naukowej nie mają one bowiem charakteru wartościującego - są przede wszystkim materiałem dostarczającym informacji o wcześniejszym stanie rzeczy. Ich bezwartościowość okazuje się więc pozorna. Przewrotność tytułu polega więc na odwróceniu hierarchii wartości. Na tym, co zwykle określa się jako niepotrzebne, marginalne, czy pozostałe, skupiona zostaje cała uwaga i blask. Zostaje to wyniesione do rangi głównego przedmiotu zainteresowania sztuki.

Doświadczenie zawodowe artystów biorących udział w wystawie - Andrzeja Dworakowskiego, Izabeli Krentowskiej, Tomasza Kukawskiego, Elwiry Małyszko, Pawła Matyszewskiego, Marka Oleksickiego, Grzegorza Radziewicza, Waldemara Reguckiego, Magdaleny Toczydłowskiej, Katarzyny Zabłockiej i Jędrzeja Zalewskiego - łączy obszary nauki i sztuki. Pozwala odczytać tytuł wystawy w sposób naukowy – „resztki” będące dowodem wcześniejszych procesów lub świadomym odejściem od kompletności i uporządkowanej formy. Sztuka staje się tu zarówno nośnikiem znaczenia, jak i wynikiem obserwacji, analizy i interpretacji.

Tytuł wystawy utrzymuje widzów w stanie napięcia i niepewności – jest oszczędny, otwarty i wieloznaczny. „Resztki” funkcjonują na wielu poziomach: materialnym, psychologicznym, społecznym i egzystencjalnym. Jednocześnie jest to słowo codzienne, konkretne, fizycznie namacalne, wręcz banalne. Jego prostota staje się punktem wyjścia do pytań.
Istotnym elementem tytułu jest jego zapis. Litery wytrącone z właściwego porządku w tytule wystawy są wizualnym śladem jej idei przewodniej. Odwrócone „RE” funkcjonuje jako resztka znaku — zachowuje swoją tożsamość, jednocześnie tracąc pierwotną orientację. Celowa graficzna „niepoprawność” sugeruje wytrącenie z ustalonego porządku. To wciąż ten sam znak, ale zarazem coś innego.

Odwrócenie pierwszego członu słowa kieruje uwagę ku jego możliwemu, melioratywnemu odczytaniu. Przedrostek „RE-” oznacza powtórzenie, powrót, ponowienie, rekonstrukcję, reprodukcję, reinterpretację czy recykling. Sugeruje możliwość ponownego wejścia w relację z czymś, co już istniało. Jednocześnie przypomina, że powrót nigdy nie prowadzi dokładnie do punktu wyjścia. Każde ponowienie jest już przekształceniem.

Stąd naturalnym wyborem wydaje się być miejsce - wystawa w Galerii Ślad, Ełckiego Centrum Kultury - dopowiada i warunkuje taki a nie inny tytuł wystawy pracowników Katedry Grafiki Wydziału Architektury Politechniki Białostockiej. „Resztki” i „ślad” pozostają ze sobą w bezpośredniej relacji. Resztki mogą być rozumiane jako fizyczne formy śladu, natomiast ślad opisuje ich znaczenie. Galeria nie jest więc jedynie miejscem prezentacji prac. Staje się przestrzenią, gdzie „resztki” zostają ujawnione, odczytane i poddane reinterpretacji.
Wystawa zwraca uwagę na możliwość odnajdywania znaczeń w tym, co pozornie niepełne, zużyte, odrzucone czy przypadkowe. Zmusza do ponownego przyjrzenia się temu, co pozostaje – i refleksji, czy właśnie w resztkach nie kryje się najpełniejszy ślad tego co było.
Anna Sidorczuk

Andrzej Dworakowski
Izabela Krentowska
Tomasz Kukawski
Elwira Małyszko
Paweł Matyszewski
Marek Oleksicki
Grzegorz Radziewicz
Waldemar Regucki
Magdalena Toczydłowska
Katarzyna Zabłocka
Jędrzej Zalewski